Η πρεσβεία των ΗΠΑ στη Σαουδική Αραβία παρότρυνε σήμερα τους αμερικανούς υπηκόους να αναθεωρήσουν τα σχέδιά τους για οποιοδήποτε ταξίδι στο βασίλειο, εξαιτίας των κινδύνων που εγείρονται κατ’ αυτή από το Ιράν και τους συμμάχους του, τους αντάρτες του κινήματος Ανσαραλά της Υεμένης, γνωστού επίσης με το επώνυμο της οικογένειας των ηγετών του, των Χούθι.
Ταξιδιωτική οδηγία της πρεσβείας προειδοποιεί εναντίον των «κινδύνων» εξαιτίας «ιρανικών drones και πυραύλων που βάζουν στο στόχαστρο αμερικανικά συμφέροντα», «ένοπλων συγκρούσεων», της «τρομοκρατίας», των «απαγορεύσεων εξόδου από την επικράτεια» και της νομοθεσίας στο βασίλειο που αφορούν «τη δραστηριότητα σε ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης», ενώ προσθέτει «μην ταξιδεύετε προς τα σύνορα με την Υεμένη» εξαιτίας «της τρομοκρατικής απειλής».
Κλιμακώνεται η ένταση – Οι Χούθι διαψεύδουν ότι επιτέθηκαν με drone εναντίον της Μέκκας
Η στρατιωτική συμμαχία υπό τη Σαουδική Αραβία που επενέβη το 2015 στον πόλεμο στην Υεμένη υποστηρίζοντας τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της χώρας κατηγόρησε τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα τους Χούθι, ότι επιτέθηκαν με drone εναντίον της ιερής πόλης της Μέκκας, κάτι που διέψευσαν οι Χούθι.
Χθες Τρίτη, «η βασιλική δύναμη αντιαεροπορικής άμυνας αναχαίτισε και κατέστρεψε εχθρικό drone που εξαπολύθηκε από την παραστρατιωτική τρομοκρατική οργάνωση των Χούθι, προτού εισέλθει στον απαγορευμένο εναέριο χώρο της ιερής πόλης της Μέκκας», τόνισε η συμμαχία σε ανακοίνωσή της. Το μη επανδρωμένο εναέριο όχημα αναχαιτίστηκε και καταστράφηκε «νότια της Μέκκας», διευκρίνισε.
Ο εκπρόσωπός της, ο σαουδάραβας συνταγματάρχης Τούρκι αλ Μάλκι, κατήγγειλε στην ανακοίνωσή του τις «επονείδιστες» προσπάθειες «της παραστρατιωτικής οργάνωσης και των συμμάχων της να διαταράξουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα και να θέσουν σε κίνδυνο» τους προσκυνητές και τους πολίτες της Μέκκας.
«Οι κατηγορίες για την υποτιθέμενη στοχοποίηση της Μέκκας είναι τετριμμένο ψέμα, που έχει ήδη χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν και δεν ξεγελά πλέον κανέναν», αντέταξε μέσω X ο Χαζμ αλ Ασάντ, μέλος του πολιτικού γραφείου της Ανσαραλά (Χούθι).
Ο Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας καταδίκασε τις επιθέσεις σε Μέκκα και Μεδίνα
Ο Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας (ΟΙΣ) καταδίκασε «τις ειδεχθείς επιθέσεις που διαπράχτηκαν από την οργάνωση Χούθι εναντίον της πόλης της Μέκκας και της περιοχής της Μεδίνας, καθώς και τη συνεχιζόμενη επίθεσή της εναντίον του βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας», με δελτίο Τύπου που δημοσιοποίησε.
Οι επιθέσεις αυτές «συλούν την ιερότητα των δυο ιερών τόπων και των ισλαμικών τεμενών τους και προκαλούν τα αισθήματα των μουσουλμάνων σε όλο τον κόσμο», πρόσθεσε ο διεθνής οργανισμός στην ανακοίνωση.
Χθες οι σαουδαραβικές αρχές κήρυξαν για κάποια ώρα συναγερμούς για αεροπορικούς βομβαρδισμούς σε τομείς του νότου, στα σύνορα με την Υεμένη, ο ένας από τους οποίους αφορούσε τη Μέκκα — για πρώτη φορά από το ξέσπασμα του πολέμου στην περιφέρεια.
Ο εκπρόσωπος της Ανσαραλά για τις στρατιωτικές υποθέσεις Γιαχία Σάρια από την πλευρά του ανέφερε ότι οι σαουδαραβικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν τις τελευταίες 24 ώρες «52 αεροπορικές επιδρομές» εναντίον «πολιτικών υποδομών» σε διάφορες επαρχίες και υποσχέθηκε ότι τα πλήγματα, που έχουν ξεπεράσει τα 300 σε πέντε ημέρες κατ’ αυτόν, δεν θα μείνουν «αναπάντητα».
Άγνωστο πότε θα ανοίξει ο αγωγός Ανατολής – Δύσης
Οι επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας έχουν προκαλέσει αναστάτωση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, οι οποίες βρίσκονται ήδη σε αναταραχή λόγω του εξαμήνου πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με αποτέλεσμα η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ να έχει περιοριστεί δραστικά.
Στις αρχές του μήνα, το κίνημα, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, προχώρησε σε ευρείας κλίμακας έφοδο και κυρίευσε όλα τα δυτικά παράλια της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που του δίνουν τον έλεγχο του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στρατηγικής σημασίας για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Η εξέλιξη αυτή απειλεί τις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, οι οποίες έχουν αναδρομολογηθεί από τα Στενά του Ορμούζ.
Στο μεταξύ, οι Χούθι έχουν ανακοινώσει αρκετές σημαντικές επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας την τελευταία εβδομάδα, μεταξύ άλλων μια επίθεση σε αεροπορική βάση τη Δευτέρα, την οποία χαρακτήρισαν αντίποινα για τις αεροπορικές επιδρομές στην Υεμένη. Η επίθεση στην αεροπορική βάση προκάλεσε τον τραυματισμό 13 ανθρώπων, σύμφωνα με αξιωματούχους του υπό σαουδαραβική ηγεσία στρατιωτικού συνασπισμού.
Η Σαουδική Αραβία έχει κατηγορήσει μια ξεχωριστή φιλοϊρανική οργάνωση, με έδρα το Ιράκ, για την επίθεση της Παρασκευής, η οποία έθεσε εκτός λειτουργίας μία από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς πετρελαίου του βασιλείου, τον αγωγό Ανατολής–Δύσης που διασχίζει την αραβική έρημο.
Ο αγωγός Ανατολής–Δύσης, μήκους 1.200 χιλιομέτρων συνδέει τα πετρελαϊκά κοιτάσματα της Σαουδικής Αραβίας στον Περσικό Κόλπο με την Ερυθρά Θάλασσα και αποτελεί την κύρια οδό εξαγωγής πετρελαίου του βασιλείου, καθώς η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει διαταραχθεί από σχεδόν επτά μήνες πολέμου, ο οποίος έχει προκαλέσει τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων σε ολόκληρη την περιοχή.
Από τότε που ο αγωγός έκλεισε μετά την επίθεση της Παρασκευής, έμποροι εκτιμούν ότι μια παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας θα μπορούσε να περιορίσει έως και το 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Η Σαουδική Αραβία δεν έχει ανακοινώσει πότε ενδέχεται να επαναληφθεί η λειτουργία του αγωγού.
Ωστόσο, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ δήλωσε την Τρίτη στο CNBC ότι η ροή αργού πετρελαίου μέσω του αγωγού αναμένεται να αποκατασταθεί μέσα σε λίγες ημέρες.
Ο διάδοχος του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, επικοινώνησε τηλεφωνικά την περασμένη εβδομάδα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας στρατιωτική υποστήριξη, η οποία μέχρι στιγμής περιορίζεται σε παροχή πληροφοριών.
Σε μια εξέλιξη που εντείνει τον στρατιωτικό ανταγωνισμό στο διάστημα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την ανάπτυξη διαστημικού όπλου σε τροχιά γύρω από τη Γη.
Την ανακοίνωση έκανε ο υπουργός Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, Τρόι Μέινκ, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα είναι απαραίτητη για την προστασία των αμερικανικών δυνάμεων απέναντι σε νέες και εξελισσόμενες απειλές.
Όπως ανέφερε ο ίδιος, οι ΗΠΑ είναι προετοιμασμένες να αντιμετωπίσουν τις μεταβαλλόμενες προκλήσεις στον διαστημικό τομέα. Ωστόσο, δεν έδωσε περισσότερες πληροφορίες για την ακριβή λειτουργία του όπλου, τις επιχειρησιακές του δυνατότητες ή τον χρόνο κατά τον οποίο τέθηκε σε τροχιά.
Στο επίκεντρο Ρωσία και Κίνα
Η Ουάσινγκτον έχει επανειλημμένα εκφράσει ανησυχίες για τις στρατιωτικές διαστημικές δυνατότητες της Ρωσίας και της Κίνας. Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι δύο χώρες αναπτύσσουν τεχνολογίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον αμερικανικών δορυφόρων σε περίπτωση μελλοντικής σύγκρουσης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ενισχύσουν τις δικές τους δυνατότητες στο διάστημα, τόσο σε επίπεδο άμυνας όσο και σε επίπεδο αποτροπής.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει εντάξει τα διαστημικά οπλικά συστήματα και τους πυραύλους αναχαίτισης στον ευρύτερο σχεδιασμό της αντιπυραυλικής ασπίδας «Χρυσός Θόλος», η οποία έχει ως στόχο την προστασία της αμερικανικής επικράτειας από πυραυλικές και άλλες εναέριες απειλές.
Τι προβλέπει η διεθνής συνθήκη
Η Συνθήκη για το Διάστημα του 1967 απαγορεύει την τοποθέτηση όπλων μαζικής καταστροφής σε τροχιά γύρω από τη Γη. Παράλληλα, όμως, δεν απαγορεύει συνολικά κάθε μορφή στρατιωτικής δραστηριότητας στο διάστημα, γεγονός που έχει οδηγήσει τις μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις στην ανάπτυξη και διερεύνηση διαφορετικών αντιδορυφορικών δυνατοτήτων.
Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα έχουν επενδύσει σημαντικά στην ανάπτυξη τεχνολογιών που μπορούν να επηρεάσουν ή να εξουδετερώσουν διαστημικά συστήματα ενός αντιπάλου.
Η αμερικανική Διαστημική Δύναμη, που δημιουργήθηκε το 2019 και αποτελεί τον νεότερο κλάδο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων εδώ και δεκαετίες, έχει ως βασική αποστολή την προστασία των αμερικανικών διαστημικών υποδομών, μεταξύ των οποίων βρίσκονται εκατοντάδες δορυφόροι για επικοινωνίες, πλοήγηση και επιτήρηση.
Αμερικανός εκπρόσωπος της Διαστημικής Δύναμης έχει επισημάνει ότι οι σχετικές δυνατότητες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για αμυντικές όσο και για επιθετικές επιχειρήσεις. Οι τεχνολογίες αυτές περιλαμβάνουν κινητικά και μη κινητικά μέσα, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν παρεμβολές, υποβάθμιση της λειτουργίας ή, σε ακραίες περιπτώσεις, καταστροφή των δυνατοτήτων ενός αντιπάλου.
Η ανακοίνωση για την ανάπτυξη όπλου σε τροχιά αναμένεται να ενισχύσει τη συζήτηση γύρω από τη στρατιωτικοποίηση του διαστήματος και τους κινδύνους που δημιουργεί η μεταφορά του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων πέρα από την ατμόσφαιρα της Γης.
Σε μια κίνηση που προκαλεί διεθνή αίσθηση προέβησαν οι Χούθι της Υεμένης, προκαλώντας νέο διεθνή πονοκέφαλο, όσον αφορά τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, τη στιγμή που το αργό πετρέλαιο Brent είναι πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Σύμφωνα με διεθνή ΜΜΕ (που επικαλούνται στρατιωτικές πηγές), οι Χούθι κατέλαβαν τον έλεγχο της πόλης-λιμάνι Μόχα της Υεμένης, λίγες ώρες αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωνε ότι αναμένει να τελειώσει ο πόλεμος μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Τις τελευταίες ημέρες παρατηρείται κλιμάκωση των συγκρούσεων μεταξύ του υπό τη Σαουδική Αραβία συνασπισμού και των Χούθι καθώς η Υεμένη φαίνεται να βυθίζεται ξανά στον πόλεμο, με φόντο την περιφερειακή ανάφλεξη. Η νέα κίνηση κλιμακώνει επικίνδυνα την ήδη τεταμένη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, και απομακρύνει τα όποια αισιόδοξα σενάρια ότι το τέλος του πολέμου είναι κοντά.
Μεταξύ άλλων, τέσσερις στρατιωτικές πηγές της κυβέρνησης της Υεμένης δήλωσαν ότι οι Χούθι είχαν αποκτήσει περαιτέρω επιρροή στο Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ (πρόκειται για εξαιρετικά στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο που ενώνει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό) και εξαπέλυαν επιθέσεις στα επίσης στρατηγικά νησιά Χανίς (αρχιπέλαγος στην Ερυθρά Θάλασσα που βρίσκεται ανάμεσα στην Αραβική Χερσόνησο και το Κέρας της Αφρικής).
Υπογραμμίζεται ότι η Σαουδική Αραβία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, βασίζεται στη ναυτιλιακή οδό της Ερυθράς Θάλασσας από τότε που η σύγκρουση με το Ιράν έκλεισε ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχονταν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Υπενθυμίζεται ότι οι Χούθι εισήλθαν στον πόλεμο μαζί με το Ιράν με χτύπημα κατά του Ισραήλ στις 28 Μαρτίου, αλλά παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό «σιωπηλοί» πριν κηρύξουν ναυτικό αποκλεισμό κατά της Σαουδικής Αραβίας τον Ιούλιο και εντείνουν τις επιθέσεις τον Σεπτέμβριο.
Θεωρούμενοι ως μέρος μιας περιφερειακής συμμαχίας γνωστής ως «Άξονας Αντίστασης» που υποστηρίζεται από το Ιράν, οι Χούθι είχαν επίσης συσπειρωθεί πίσω από τους Παλαιστίνιους στον πόλεμο της Γάζας, εκτοξεύοντας drones και πυραύλους κατά του Ισραήλ και επιτιθέμενοι σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.
Μετά από την αναθεώρηση της διδακτικής ύλης από το Εκπαιδευτικό Συμβούλιο του Τέξας των ΗΠΑ, στα λύκεια οι μαθητές θα διδάσκονται «πόσο κακό είναι το Ισλάμ».
Η απόφαση αυτή για την αλλαγή στην ύλη, ήρθε παρά τις εκκλήσεις των μουσουλμάνων και άλλων πολιτών, που προειδοποίησαν για τους κινδύνους που ενέχει αυτή η εξέλιξη.
Η ρεπουμπλικανική πλειοψηφία του Συμβουλίου δεν κάμφθηκε, υποστηρίζοντας ότι οι μαθητές των δημόσιων σχολείων θα μάθουν ότι το «ριζοσπαστικό Ισλάμ» αποτέλεσε κίνητρο για τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.
Εγκρίθηκε επίσης η διδασκαλία της πρώιμης ιστορίας του Ισλάμ μέσα από τις «βίαιες στρατιωτικές εκστρατείες του Προφήτη Μωάμεθ εναντίον εβραϊκών και χριστιανικών φυλών, της κανονικοποίησης και ρύθμισης της δουλείας και της αιχμαλωσίας γυναικών ως σκλάβων σε χαρέμια».
Όσον αφορά στον χριστιανισμό οι μαθητές θα διδάσκονται πώς «η βιβλική εικονογραφία και οι ιδρυτικές αρχές της ισότητας και της δικαιοσύνης από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας» συνδέονται με την ομιλία «I Have a Dream» του Martin Luther King Jr.
«Δεν βασίζονται σε καλά τεκμηριωμένες, κοσμικές πηγές»
Οι μουσουλμάνοι του Τέξας υποστήριξαν ότι κανένας αξιόπιστος ισλαμολόγος δεν θα θεωρούσε μια τέτοια παρουσίαση ακριβή, σύμφωνα με το Associated Press.
Τουλάχιστον τρεις από τους ειδικούς που είχε διορίσει το ίδιο το συμβούλιο εξέφρασαν επίσης επιφυλάξεις για τη συγκεκριμένη διατύπωση.
Η Άντρεα Χάτσισον, συντονίστρια του προγράμματος σπουδών κοινωνικών επιστημών στην περιοχή Prosper ISD, δήλωσε ότι αυτή η περιγραφή «δεν είναι ανθεκτική σε προσεκτικό ιστορικό έλεγχο».
Ο Ρόμπερτ Κουνς, καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, δήλωσε ότι οι περισσότεροι μη θρησκευόμενοι μελετητές θεωρούν την πηγή των συγκεκριμένων ισχυρισμών «όχι ιδιαίτερα αξιόπιστη».
«Θα προειδοποιούσα να μην συμπεριλαμβάνουμε πράγματα που δεν βασίζονται σε καλά τεκμηριωμένες, κοσμικές πηγές», δήλωσε.
Ούτε οι τοποθετήσεις αυτες δεν προβλημάτισαν την πλειοψηφία του συμβουλίου στο Τέξας, που ενέκρινε ούτως ή άλλως τις τροποποιήσεις. Μάλιστα, τα μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ψήφισαν κατά της αφαίρεσης της λέξης «βίαιες».
Ταυτόχρονα, δεν επανέφεραν μια απαίτηση που είχε προηγουμένως διαγραφεί, η οποία αναγνώριζε και δίδασκε τη συμβολή των μουσουλμάνων στην άλγεβρα και την αστρονομία.
Ανησυχία
Μαθητές είχαν καταθέσει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ότι η απόφαση να παρουσιαστεί το Ισλάμ ως βίαιο θα προκαλέσει σημαντική βλάβη στους ίδιους και στους συμμαθητές τους.
«Νιώθω ότι μου επιτίθενται, σαν να μην ανήκει η θρησκεία μου εδώ», δήλωσε στα μέλη του συμβουλίου η 15χρονη Χαμπίμπα Κουρές. «Δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να υπερασπίζομαι τη θρησκεία μου μέσα στο μάθημα της ιστορίας εξαιτίας μιας πρότασης που έγραψε κάποιος σε αυτό το συμβούλιο».
Οι Δημοκρατικοί, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές, εν τω μεταξύ, επικρίνουν την υποβάθμιση της φυλετικής, εθνοτικής και πολιτισμικής πολυμορφίας που αποτυπώνεται στα μαθήματα ιστορίας των ΗΠΑ και της παγκόσμιας ιστορίας, καθώς και τη μεγάλη έμφαση που δίνεται στον χριστιανισμό. Οι επικριτές επισήμαναν ότι πολλές από τις νέες απαιτήσεις μάθησης θα διδάσκουν στα παιδιά τι να σκέφτονται και όχι πώς να καταλήγουν στα δικά τους συμπεράσματα.
Οι τελικές αναθεωρήσεις στα μαθήματα ιστορίας, πολιτικής αγωγής και γεωγραφίας του λυκείου έρχονται μετά την έγκριση από τη ρεπουμπανική πλειοψηφία του συμβουλίου, τον Ιούνιο, αλλαγών στο εκπαιδευτικό υλικό κοινωνικών επιστημών για τις τάξεις K–8 του Τέξας, μαζί με έναν υποχρεωτικό κατάλογο αναγνωσμάτων που περιλαμβάνει ιστορίες από τη Βίβλο.
Η ομάδα ανέβαλε τέσσερα από τα μαθήματα ανώτερου επιπέδου, αφού μέλη εξέφρασαν ανησυχίες ότι η διαδικασία προχωρούσε υπερβολικά γρήγορα και ενδεχομένως να προκαλούσε ακούσια λάθη. Οι προκαταρκτικές ψηφοφορίες πραγματοποιήθηκαν μετά από ώρες συζητήσεων τη Δευτέρα και την Τρίτη. Οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι συνέχισαν τη συζήτηση και οριστικοποίησαν το σχέδιο το απόγευμα της Παρασκευής.
«Η προκατάληψη διδάσκεται ως γεγονός»
«Το συμβούλιο έχει μετατρέψει τις τάξεις μας σε έναν χώρο όπου η προκατάληψη διδάσκεται ως γεγονός και ολόκληρες κοινότητες διαγράφονται από τη δική τους ιστορία», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το παράρτημα του Τέξας του Council on American-Islamic Relations. «Αυτό δεν είναι μόνο μουσουλμανικό ζήτημα, ζήτημα των μαύρων Αμερικανών ή ζήτημα των Παλαιστινίων -είναι ζήτημα του Τέξας, επειδή ένα συμβούλιο που είναι πρόθυμο να το κάνει αυτό σε μία κοινότητα μπορεί να το κάνει αύριο σε οποιαδήποτε κοινότητα».
Πάντως, οι Ρεπουμπλικανοί του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου θεωρούν πως έκαναν «δημοκρατική» και «εξαιρετική» δουλειά.
«Το μόνο που χρειάζεται να ξέρουν είναι πόσο κακό είναι το Ισλάμ», δήλωσε για τους μαθητές του Τέξας ο Τσακ Άλμον, ένας από τους περισσότερους από 100 ανθρώπους που μίλησαν τη Δευτέρα στις πολύωρες συνεδριάσεις.
Φλέγεται ξανά η Μέση Ανατολή, καθώς κλιμακώνεται η σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν, με επίδικο τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, του στρατηγικού περάσματος μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων. Οι δύο χώρες βρέθηκαν πάλι σε κατάσταση πολέμου, μετά τις νέες αμερικανικές επιδρομές, μία εκ των οποίων προκάλεσε τον θάνατο πέντε αμάχων και τον τραυματισμό δεκάδων άλλων σε έναν γάμο. Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις σε αμερικανικούς στόχους σε 4 χώρες, με την Ουάσινγκτον να απειλεί με ακόμη πιο καταστροφικές επιθέσεις
Οι ΗΠΑ και το Ιράν βρέθηκαν και πάλι σε κατάσταση πολέμου την Τετάρτη, μετά τη σημαντικότερη ανταλλαγή πυρών των τελευταίων εβδομάδων, με την Ουάσινγκτον να απειλεί με ακόμη πιο καταστροφικές επιθέσεις, ενώ το Ιράν διαμαρτυρήθηκε για μια επίθεση που, όπως ισχυρίστηκε, προκάλεσε τον θάνατο πέντε αμάχων και τον τραυματισμό δεκάδων άλλων σε έναν γάμο.
Η Κεντρική Διοίκηση του αμερικανικού στρατού ανακοίνωσε ότι ολοκλήρωσε μια σειρά επιθέσεων εναντίον στόχων του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, συμπεριλαμβανομένων θέσεων αεροπορικής άμυνας, συστημάτων ραντάρ, ναυτικών μέσων και εγκαταστάσεων, μέσων τοποθέτησης ναρκών και θέσεων επικοινωνιών.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, τα πλήγματα πραγματοποιήθηκαν ως απάντηση σε απόπειρες επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και εναντίον Αμερικανών στρατιωτικών.
Από τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς σκοτώθηκαν τουλάχιστον 12 άνθρωποι, σύμφωνα με ιρανικά ΜΜΕ. Επτά άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και άλλοι οκτώ τραυματίστηκαν σε επίθεση με πυραύλους στην επαρχία Χουζεστάν (νοτιοδυτικά). 5 άνθρωποι που παραβρίσκονταν σε γαμήλια γιορτή σκοτώθηκαν στην πόλη Κουχεστάκ, στην επαρχία Ορμουζγκάν.
Αντίποινα του Ιράν με επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις σε Ιορδανία, Ιράκ και ακόμη 2 χώρες
Τα ιρανικά ΜΜΕ ανέφεραν επιθέσεις εναντίον πολλαπλών στόχων σε ολόκληρη τη χώρα την Τρίτη, πολλές από τις οποίες κοντά στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία η Τεχεράνη συνεχίζει να κρατά κλειστά.
Το Ιράν, με τη σειρά του, δήλωσε ότι χτύπησε αμερικανικούς στόχους σε Ιορδανία και το Ιράκ, σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις.
Συγκεκριμένα, η βάση του Σώματος Πεζοναυτών των ΗΠΑ Camp Titin στην Ιορδανία έγινε στόχος «έντονης επίθεσης με βαλλιστικούς πυραύλους», όπως ανακοίνωσαν νωρίς την Τετάρτη οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC), σύμφωνα με το ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Tasnim. Αν και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δήλωσε ότι σκότωσε μεγάλο αριθμό αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία, δύο αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι, σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις, δεν υπήρξαν θύματα.
Ο ιορδανικός στρατός ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε 10 βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύθηκαν από το Ιράν, χωρίς να επιβεβαιώσει τραυματισμούς ή πλήγματα στο αμερικανικό στρατόπεδο εκπαίδευσης, το οποίο βρίσκεται στον Κόλπο της Άκαμπα, κοντά στα σύνορα με το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία. Άλλοι τρεις πύραυλοι, σύμφωνα με τον στρατό, έπεσαν σε απομακρυσμένες περιοχές.
Οι IRGC υποστήριξαν επίσης ότι έπληξαν αμερικανική βάση στο Ερμπίλ του Ιράκ, σκοτώνοντας αρκετό αμερικανικό προσωπικό. Ούτε το Ιράκ ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επιβεβαιώσει την επίθεση.
Επιθέσεις με πυραύλους και drones αναφέρθηκαν επίσης στο Κουβέιτ, όπου ο στρατός ανακοίνωσε ότι ανταποκρινόταν σε ιρανικές εχθροπραξίες, ενώ ιρανικά ΜΜΕ ανέφεραν ότι έγιναν επιθέσεις και στο Μπαχρέιν.
Κλιμάκωση
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αρχίσει να αυξάνονται μετά την ανταλλαγή επιθέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν το Σαββατοκύριακο — την πρώτη τέτοια ανταλλαγή από τον Ιούλιο — καθώς και μετά τις αναφορές ότι δύο δεξαμενόπλοια επλήγησαν στα Στενά του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι θα εμποδίσει την εξαγωγή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, παρά την απειλή του Ντόναλντ Τραμπ ότι θα πλήξει το Ιράν «σκληρά» ως απάντηση στις ιρανικές επιθέσεις, καθώς και την προειδοποίηση του υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ, Scott Bessent, ότι η Ουάσινγκτον ετοιμαζόταν να επιβάλει νέες κυρώσεις.
Η σύγκρουση, η οποία διαρκεί εδώ και έξι μήνες, είχε μετατραπεί σε οικονομική αντιπαράθεση πριν από τα πλήγματα του Σαββατοκύριακου. Σε αυτά, οι αμερικανικές δυνάμεις επιτέθηκαν την Κυριακή στο νησί Λαράκ του Ιράν, ενώ το Ιράν απάντησε εκτοξεύοντας πυραύλους εναντίον δύο αμερικανικών αεροπορικών βάσεων στην Ιορδανία. Την Τρίτη, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι εάν το Ιράν απαντούσε στα τελευταία αμερικανικά πλήγματα:«θα πληγεί ξανά, σε πολύ πιο σκληρό και υψηλότερο επίπεδο, αλλά δεν θα είναι η μεγαλύτερη επίθεση όλων — αυτή περιμένει στα παρασκήνια και, όταν τελειώσει, θα έχει απομείνει πολύ λίγο από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν».
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει στο παρελθόν διατυπώσει απειλές που, εάν πραγματοποιούνταν, θα μπορούσαν να συνιστούν εγκλήματα πολέμου, μεταξύ άλλων απειλώντας να καταστρέψει κρίσιμες πολιτικές υποδομές, να βομβαρδίσει το Ιράν «επιστρέφοντάς το στη Λίθινη Εποχή», καθώς και με την απειλή τον Απρίλιο ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε» εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία ειρήνης.
Στο Ιράν, το πρακτορείο Fars μετέδωσε δήλωση εκπροσώπου των IRGC, σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ «θα μετανιώσουν για τις νέες επιθέσεις τους».
Πέντε νεκροί ανάμεσά τους ένα παιδί από αμερικανικό πλήγμα σε γαμήλια γιορτή
Στο μεταξύ σε ένα περιστατικό που ενδέχεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες περιπτώσεις απωλειών μεταξύ αμάχων στον πόλεμο, πέντε άνθρωποι σκοτώθηκαν και 50 τραυματίστηκαν σε έναν γάμο κοντά στο Σιρίκ, μια παράκτια περιοχή στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με την Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνο. Το πρακτορείο ειδήσεων Mehr μετέδωσε ότι μεταξύ των νεκρών ήταν και ένα παιδί τεσσάρων ετών, ενώ το πρακτορείο IRNA, επικαλούμενο αξιωματούχο της επαρχίας, ανέφερε ότι οι τραυματίες ανέρχονταν σε 68.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι οι ΗΠΑ βομβάρδισαν πολιτικούς στόχους στις νότιες ακτές του Ιράν και έπληξαν πολιτικό αεροδρόμιο. Σύμφωνα με τον Αχμάντ Ναφίσι, αναπληρωτή κυβερνήτη της επαρχίας Χορμοζγκάν, αμερικανικό πλήγμα έπληξε κατοικία στην πόλη Κουχεστάκ, όπου πραγματοποιούνταν γαμήλια τελετή.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν έχουν ακόμη σχολιάσει το περιστατικό.
«Αυτή η σκληρότητα δεν μπορεί να διαχωριστεί από την αλυσίδα των φρικαλεοτήτων που την προηγήθηκαν», δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν σε ανακοίνωση, αναφέροντας περιστατικά όπως η έκρηξη σε σχολείο στο Μινάμπ, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 160 άτομα σε σχολείο θηλέων την πρώτη ημέρα του πολέμου.
Το Πεντάγωνο δεν έχει ακόμη εκδώσει επίσημη ανακοίνωση σχετικά με την επίθεση στο Μινάμπ, αλλά ενδέχεται να ήταν αποτέλεσμα της χρήσης παρωχημένων δεδομένων στόχευσης από τις ΗΠΑ, όπως δήλωσαν στο Reuters δύο πηγές που είναι εξοικειωμένες με το θέμα.
Στη δήλωση του Υπουργείου Εξωτερικών αναφέρεται ότι το Ιράν θα ανταποκριθεί «σε αυτά τα βάρβαρα εγκλήματα με αποφασιστικότητα». «Οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί που παραμένουν σιωπηλοί μπροστά σε τέτοια βαρβαρότητα ή επιδιώκουν να δικαιολογήσουν τέτοιες πράξεις, πρέπει να καταλάβουν ότι η σιωπή τους δεν είναι ουδετερότητα», ανέφερε το Ιράν. «Όσοι παραμένουν σιωπηλοί σήμερα δεν θα είναι απρόσβλητοι από τις συνέπειές της αύριο».
Κατηγορίες για κατασκοπεία κατά της COSCO απευθύνουν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι του Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με όσα ανέφεραν στο Reuters, ο κινεζικός κρατικός ναυτιλιακός κολοσσός χρησιμοποιεί κρυφό εξοπλισμό στα πλοία του για να κατασκοπεύει στρατιωτικές επικοινωνίες κοντά στις ακτές χωρών-στόχων, συμπεριλαμβανομένων και των ΗΠΑ. Σημειώνεται ότι η COSCO, μεταξύ άλλων, ελέγχει και τον Οργανισμό Λιμένος Πειραιώς (ΟΛΠ).
Οι αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, υποστήριξαν ότι η COSCO διατηρεί εδώ και δεκαετίες συνεργασία με το Πεκίνο στον τομέα της συλλογής πληροφοριών. Σύμφωνα με τους ίδιους, η συγκεκριμένη συνεργασία επιτρέπει στην Κίνα να συλλέγει σήματα επικοινωνιών από πλοία και αεροσκάφη που επιχειρούν σε ολόκληρη τη Βόρεια Αμερική, την Ασία και την Ευρώπη.
Ο προηγμένος εξοπλισμός στα πλοία αποσκοπεί στο να επιτρέψει στην Κίνα να συλλέγει πληροφορίες σχετικά με «τεχνολογίες στρατιωτικών επικοινωνιών και εξελίξεις στην κρυπτογράφηση», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους.
Η πρωτοβουλία αυτή επιτρέπει, επίσης, στο Πεκίνο να παρακολουθεί βασικές ναυτιλιακές οδούς και θαλάσσια δρομολόγια που είναι κρίσιμης σημασίας για το εμπόριο και τη στρατιωτική ναυσιπλοΐα, πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
Η COSCO δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό, ενώ η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον απέρριψε τους ισχυρισμούς των ΗΠΑ, σύμφωνα με το Reuters.
«Παντελώς αβάσιμοι οι ισχυρισμοί» απαντά η Κίνα
Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον ανέφερε ότι η κινεζική κυβέρνηση δεν θα ζητούσε ποτέ από οποιαδήποτε εταιρεία ή ιδιώτη να «συλλέξει ή να παράσχει δεδομένα, πληροφορίες ή στοιχεία κατασκοπείας που βρίσκονται στο εξωτερικό κατά παράβαση της τοπικής νομοθεσίας».
«Αντιτιθέμεθα στη δυσφήμηση της Κίνας μέσω της προώθησης του λεγόμενου αφηγήματος περί “συλλογής πληροφοριών”, το οποίο στερείται παντελώς βάσης», δήλωσε στο Reuters ο εκπρόσωπος της πρεσβείας, Λιου Τσανγκ.
«Δύσκολη η αντίδραση κατά της COSCO»
Η COSCO παραμένει μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες παγκοσμίως που προσεγγίζουν αμερικανικά λιμάνια, ενώ συμμετέχει και σε αρκετές κοινοπραξίες παροχής υπηρεσιών σε τερματικούς σταθμούς εμπορευματοκιβωτίων σε λιμάνια των ΗΠΑ.
Ο Άιζακ Κάρντον, ειδικός στην κινεζική ναυτική στρατηγική στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών του Johns Hopkins, εκτίμησε ότι η αμερικανική κυβέρνηση πιθανότατα θα δυσκολευτεί να αντιμετωπίσει αποφασιστικά τις ανησυχίες για την ασφάλεια, δεδομένου του βαθμού στον οποίο η COSCO είναι ενσωματωμένη στο εμπορικό σύστημα των ΗΠΑ.
«Η απομάκρυνση της COSCO από τις αλυσίδες εφοδιασμού και τα δίκτυα μεταφορών μας θα μπορούσε να ισοδυναμεί με μια επικίνδυνη για τη ζωή χειρουργική επέμβαση στα εμπορικά δίκτυα των ΗΠΑ», δήλωσε ο Κάρντον.
Πυραυλική επίθεση προς αμερικανική βάση στην Ιορδανία φαίνεται ότι εξαπέλυσε το Ιράν, μετά την επίθεση των ΗΠΑ στο νησί Λαράκ. Το ιρανικό κρατικό μέσο ενημέρωσης Press TV μετέδωσε ότι το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους εναντίον αμερικανικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι ιρανικοί πύραυλοι στόχευαν την αεροπορική βάση Muwaffaq Salti, ανατολικά του Αμμάν, αλλά και το λιμάνι της Άκαμπα στον νότο. Η βάση Muwaffaq Salti είναι εγκατάσταση στην Ιορδανία, που φιλοξενεί αμερικανικές δυνάμεις και έχει επανειλημμένα δεχθεί ιρανική επίθεση κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν προειδοποιήσει τις ΗΠΑ για «αντίποινα οικονομικά και στρατιωτικά», μετά την αμερικανική επίθεση στο νησί Λαράκ, λίγο νωρίτερα. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, η επίθεση είχε νεκρούς και τραυματίες, στρατιωτικούς και αμάχους.
Η ανακοίνωση των Φρουρών της Επανάστασης
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν ότι έπληξαν τεχνικές εγκαταστάσεις και θέσεις μαχητικών αεροσκαφών στις αεροπορικές βάσεις King Hussein και Al-Azraq στην Ιορδανία με βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, προκαλώντας σοβαρές ζημιές.
Όπως μεταδίδει το πρακτορείο Tasnim, οι Φρουροί επισημαίνουν ότι η επίθεση ήταν αντίποινα για την αμερικανική επίθεση στο νησί Λαράκ και προειδοποίησαν για ισχυρότερες απαντήσεις σε περαιτέρω επιθέσεις.
Εκρήξεις και στο Κατάρ
Σύμφωνα με αιγυπτιακά ΜΜΕ, που επικαλούνται ιρανικά μέσα, εκρήξεις αναφέρθηκαν και στο Κατάρ. Εκτιμάται ότι οι Φρουροί της Επανάστασης εξαπολύουν κύμα βαλλιστικών πυραύλων με στόχο την αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ, όπου σταθμεύουν αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη. Στη βάση αναπτύχθηκαν την Κυριακή εναέρια σκάφη ανεφοδιασμού των ΗΠΑ.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη επιβεβαίωση από καμία πλευρά.
Αμερικανός αξιωματούχος δικαιολόγησε την επίθεση στο νησί Λαράκ, λέγοντας ότι οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης είχαν τεθεί υπό στενή παρακολούθηση και θεάθηκαν να προετοιμάζονται πυρετωδώς για την εκτόξευση πυραύλων οι οποίοι μετέφεραν θαλάσσιες νάρκες.
Ο τελικός στόχος των Ιρανών, τον οποίο οι ΗΠΑ επιχείρησαν να ανακόψουν εγκαίρως, ήταν η πόντισή τους στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
Ενεργοποίηση της αεράμυνας στην Ιορδανία
Σύμφωνα με πλάνα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, αμερικανικά συστήματα αεράμυνας Patriot έχουν εκτοξεύει πολλαπλούς πυράυλους πάνω από την Ιορδανία.
Προς το παρόν ούτε το Αμμάν, ούτε η CENTCOM δεν έχουν ακόμη επιβεβαιώσει δημόσια την επίθεση στην Ιορδανία.
Το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών (HHS) των ΗΠΑ έδωσε στη δημοσιότητα μια 20σέλιδη ψευδοεπιστημονική έκθεση με τίτλο «Όταν η Κλινική Συναντά το Κίνημα: Οπλίζει η Ιδεολογία του Φύλου την Αριστερή Αυταρχική Ψυχολογία;».
Ξέρουμε ήδη πώς θα πάει αυτό.
Ουσιαστικά, αυτό που υποστηρίζει η έκθεση – τρανσφοφικό παραλήρημα είναι πως άτομα που στηρίζουν την κουήρ κοινότητα, είναι πιθανότερο να είναι ή να γίνουν τρομοκράτες. Ναι, καλά διάβασες. Όχι όλοι αυτοί που έχουν βαλθεί να εξαλείψουν κάθε θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, αλλά αυτοί που τη στηρίζουν έμπρακτα.
Η έκθεση, τέλος πάντων, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «η ιδεολογία του φύλου συνδέεται με τον αριστερό αυταρχισμό και τη διάθεση δικαιολόγησης της πολιτικής βίας». Ωστόσο, τόσο η μεθοδολογία όσο και η σύνταξή της ευθυγραμμίζονται πλήρως με τη γενικότερη αντιαντι-τρανς εκστρατεία της κυβέρνησης Τραμπ. Βολικό, θα λέγαμε.
Δεξιά μέσα ενημέρωσης -όπως η The New York Post, το The Daily Caller, το Blaze Media και η The Washington Examiner- ήδη επικαλούνται την έκθεση για να παρουσιάσουν τα τρανς άτομα και τους συμμάχους τους ως δυνητικά βίαιους. Πρόκειται για την πιο πρόσφατη κίνηση της κυβέρνησης με στόχο τη δημιουργία προφάσεων για την παρακολούθηση και τη δίωξη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και οργανώσεων που αμφισβητούν τακτικά τις αντισυνταγματικές ενέργειες του προέδρου.
Αριστερός αυταρχισμός ο σεβασμός στα τρανς άτομα
Οι συγγραφείς συνέδεσαν την «ιδεολογία του φύλου» (τον σεβασμό στην ταυτότητα των τρανς ατόμων) με την υποστήριξη στον αριστερό αυταρχισμό, ισχυριζόμενοι ότι βασίζεται στη «θεωρία του στρες των μειονοτήτων»:
«Προτείνουμε ότι το περιεχόμενο της ιδεολογίας του φύλου λειτουργεί ως πακέτο περιεχομένου για τον αριστερό αυταρχισμό. Η αδυναμία επιβεβαίωσης [της ταυτότητας των τρανς] μετατρέπεται σε πηγή σωματικής βλάβης, ο σκεπτικισμός απέναντι στην επιβεβαίωση γίνεται κλινικός παράγοντας κινδύνου και το επαγγελματικό καθήκον του θεραπευτή επεκτείνεται στην προάσπιση ενάντια στις κοινωνικές συνθήκες που προκαλούν αυτό το στρες.
Υπό αυτή την έννοια, το πλαίσιο δεν ρυθμίζει απλώς την πίστη· μπορεί να οπλίσει την αυταρχική ψυχολογία ενεργοποιώντας την απειλή, τη δυσαρέσκεια, την τιμωρητική βεβαιότητα και την αμυντική ομαδική ταυτοποίηση.»
Ισχυρίζονται επίσης ότι όσοι υποστηρίζουν τα τρανς δικαιώματα επιδιώκουν «να ασκήσουν έλεγχο σε ένα εγχείρημα που αποσκοπεί στην ανατροπή της υφιστάμενης κατάστασης όσον αφορά το φύλο και την οικογένεια».
Θύελλα αντιδράσεων για το πολιτικό προφίλν των συντακτών
Η Human Rights Campaign (HRC) χαρακτήρισε την έκθεση «σκουπίδι που σπαταλά τα χρήματα των φορολογουμένων», επισημαίνοντας ότι τα ινστιτούτα που τη διεξήγαγαν (Manhattan Institute και Network Contagion Research Institute) είναι γνωστά δεξιά think tanks.
Από την πλευρά της, η τρανς δημοσιογράφος Αλεξάντρα Βάκα σημείωσε ότι οι 5 συγγραφείς έχουν συντηρητικό υπόβαθρο:
Ο Κόλιν Ράιτ είναι συνεργάτης του Manhattan Institute, ο οποίος είχε προσληφθεί από την κυβέρνηση της Μοντάνα για να υπερασπιστεί τη απαγόρευση αλλαγής δεικτών φύλου στα πιστοποιητικά γέννησης.
Ο Λι Τζάσιμ υποστηρίζει την τελευταία δεκαετία ότι η εκπαίδευση για τη διαφορετικότητα οδηγεί σε ψευδείς ισχυρισμούς περί ρατσισμού.
Η Βενεζουέλα εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον ΟΠΕΚ, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση και επικαλείται το Bloomberg, προκαλώντας ένα νέο πλήγμα στο πετρελαϊκό καρτέλ που η ίδια βοήθησε να δημιουργηθεί πριν από περισσότερες από έξι δεκαετίες.
Η ιδέα της αποχώρησης έχει τεθεί στις συνομιλίες με Αμερικανούς αξιωματούχους, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί οριστική απόφαση, ανέφεραν ορισμένες από τις πηγές, ζητώντας να μην κατονομαστούν καθώς μιλούν για ιδιωτικές πληροφορίες.
Μια απόφαση αποχώρησης από τον Οργανισμός Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ) θα καταδείκνυε τη σαρωτική πολιτική αναδιάταξη στο Καράκας, μετά την απαγωγή του επί μακρόν ηγέτη Νικολάς Μαδούρο από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και την ανάληψη από τις ΗΠΑ του ελέγχου των πωλήσεων πετρελαίου της χώρας.
Η αυξανόμενη αμερικανική επιρροή αποτυπώνεται επίσης στις συνομιλίες των ΗΠΑ με την ηγεσία της Βενεζουέλας για την απόκτηση μεγάλου μεριδίου στα πετρελαϊκά κοιτάσματα της χώρας - μια εξέλιξη που θα ήταν αδιανόητη μόλις πριν από δύο χρόνια.
Διαπραγματευτές από τις δύο χώρες συζητούν την πρόταση, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση και ζήτησαν να μην κατονομαστούν, καθώς οι συνομιλίες είναι ιδιωτικές. Ορισμένες από τις πηγές ανέφεραν ότι ένα από τα πιθανά σενάρια που έχουν συζητηθεί προβλέπει μίσθωση αρκετών πετρελαϊκών κοιτασμάτων για 100 χρόνια.
Μια τέτοια συμφωνία θα αποτελούσε μια σχεδόν άνευ προηγουμένου παρέμβαση των ΗΠΑ στην οικονομία μιας άλλης χώρας, ωστόσο συνάδει με το λεγόμενο «Δόγμα Donroe» του Τραμπ, που προβλέπει την επέκταση της αμερικανικής επιρροής στο δυτικό ημισφαίριο.
Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τη Βενεζουέλα ως την «51η πολιτεία» των ΗΠΑ και έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ ελέγχουν το πετρέλαιό της.
Η κίνηση αυτή συνάδει επίσης με την ολοένα και πιο παρεμβατική προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ στον επιχειρηματικό τομέα, καθώς η κυβέρνησή του έχει αποκτήσει μερίδια σε εταιρείες από την Intel έως την παραγωγό σπάνιων γαιών MP Materials και την εταιρεία εξόρυξης λιθίου Lithium Americas. Ο Τραμπ έχει επίσης στραφεί προς τους φυσικούς πόρους του εξωτερικού. Πέρυσι, η κυβέρνησή του δημιούργησε ένα κοινό επενδυτικό ταμείο με την Ουκρανία, το οποίο χρηματοδοτείται από έσοδα από τα ορυκτά, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της χώρας.
Το ενδεχόμενο άμεσης εμπλοκής της αμερικανικής κυβέρνησης σε πετρελαϊκά έργα στη Βενεζουέλα καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ο κλάδος αναδιαμορφώνεται ριζικά σε μια περίοδο πολιτικής μετάβασης. Οι μεγάλες διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες τηρούν σε μεγάλο βαθμό επιφυλακτική στάση απέναντι στη Βενεζουέλα, ενώ ανεξάρτητες εταιρείες γεωτρήσεων και επενδυτές με μεγαλύτερη ανοχή στο ρίσκο σπεύδουν να αξιοποιήσουν αυτό που πολλοί θεωρούν τη μεγαλύτερη ευκαιρία στην αγορά πετρελαίου από την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης.
Η «ξεθωριασμένη» αίγλη της Βενεζουέλας
Κάποτε η Βενεζουέλα ήταν ένα από τα σημαντικότερα μέλη του πετρελαϊκού καρτέλ, όμως η σημασία της έχει περιοριστεί καθώς οι αμερικανικές κυρώσεις και η εσωτερική αναταραχή έχουν αποδεκατίσει την πετρελαϊκή της βιομηχανία. Η χώρα παρήγαγε τον Ιούλιο 1,16 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg, λιγότερο από το ήμισυ της παραγωγής της πριν από μία δεκαετία. Ωστόσο, η παραγωγή έχει αυξηθεί φέτος.
Λόγω της μειωμένης παραγωγής της, μια ενδεχόμενη αποχώρηση της Βενεζουέλας από τον ΟΠΕΚ είναι απίθανο να έχει άμεση σημαντική επίδραση στις διεθνείς πετρελαϊκές αγορές, οι οποίες αυτή την περίοδο βρίσκονται υπό την έντονη επίδραση των αναταράξεων που προκαλεί ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν.
Ωστόσο, η ιδέα κερδίζει έδαφος εν μέσω της δημόσιας δυσαρέσκειας για τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η συμμετοχή στον ΟΠΕΚ, την οποία έχουν εκφράσει το Ιράκ και άλλες χώρες. Μόλις πριν από τέσσερις μήνες, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους από το καρτέλ, απειλώντας τη συνοχή του και την επιρροή του στις τιμές του αργού πετρελαίου.
Μια αποχώρηση της Βενεζουέλας θα ενίσχυε τις αμφιβολίες για το κατά πόσο ο ΟΠΕΚ, υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, μπορεί να παραμείνει ενωμένος και να εξακολουθήσει να επηρεάζει τις τιμές του πετρελαίου. Μια περαιτέρω διάλυση της συνοχής του θα μπορούσε να οδηγήσει τα μέλη σε έναν σκληρό ανταγωνισμό για το μερίδιο αγοράς, επαναφέροντας στο προσκήνιο τον σύντομο «πόλεμο τιμών» του 2020.
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι οραματίζονται τη δημιουργία μιας πετρελαϊκής υπερδύναμης μέσω μιας συμμαχίας ΗΠΑ και Βενεζουέλας, η οποία θα περιόριζε σημαντικά την επιρροή του ΟΠΕΚ, ανέφερε μία από τις πηγές.
Το Καράκας δεν υπόκειται σήμερα σε περιορισμούς παραγωγής από τον ΟΠΕΚ, δεδομένης της μεγάλης πτώσης που έχει καταγράψει η παραγωγή του τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με άλλη πηγή, η απαλλαγή της χώρας από τυχόν μελλοντικές ποσοστώσεις θα τη βοηθούσε να μεγιστοποιήσει μακροπρόθεσμα την παραγωγή της και, ως εκ τούτου, να συμβάλει στη μείωση των τιμών.
Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε έτσι να προωθήσει τα σχέδιά της για τον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας χωρίς να δεσμεύεται από υποχρεώσεις απέναντι σε έναν άλλο οργανισμό, ανέφερε η ίδια πηγή.
Ευκαιρία για αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες
Μια πιθανή αποχώρηση της Βενεζουέλας από τον ΟΠΕΚ θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερη συμμετοχή διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες στην προσπάθεια ανοικοδόμησης της πετρελαϊκής βιομηχανίας της χώρας. Αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω το παγκόσμιο πλεόνασμα πετρελαίου που προβλέπουν τα επόμενα χρόνια ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας και άλλοι κορυφαίοι αναλυτές.
Η πιθανή αποχώρηση του Καράκας θα αποτελούσε νίκη για τον Τραμπ, ο οποίος εδώ και χρόνια επικρίνει τον ΟΠΕΚ και την ικανότητά του να αυξάνει τις τιμές του πετρελαίου και, κατ’ επέκταση, το κόστος καυσίμων για τους Αμερικανούς καταναλωτές.
Από τότε που οι αμερικανικές δυνάμεις απήγαγαν τον Μαδούρο στις 3 Ιανουαρίου και η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες ανέλαβε την εξουσία, οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Καράκας έχουν μετατραπεί από την απομόνωση και την αντιπαράθεση σε μια ολοένα βαθύτερη συνεργασία, καθώς ο Τραμπ ασκεί σημαντική επιρροή στη χώρα και στους τεράστιους φυσικούς πόρους της.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει αποκαταστήσει τις διπλωματικές σχέσεις, ανοίγοντας ξανά την αμερικανική πρεσβεία στο Καράκας και πραγματοποιώντας απευθείας συνομιλίες με τη Ροντρίγκες και τους κορυφαίους υπουργούς της. Παράλληλα, χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό χαλάρωσης των κυρώσεων, πρόσβασης στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές και ελέγχου των εσόδων από το πετρέλαιο για να επηρεάσει την πολιτική της χώρας.
Η Βενεζουέλα ήταν μία από τις πέντε πετρελαιοπαραγωγούς χώρες που ίδρυσαν τον ΟΠΕΚ το 1960 και θεωρείται ευρέως η χώρα που διαδραμάτισε τον σημαντικότερο ρόλο στη δημιουργία του, χάρη στις επίμονες διπλωματικές προσπάθειες του τότε υπουργού Πετρελαίου της, Χουάν Πάμπλο Πέρεθ Αλφόνσο.
Το καρτέλ και οι σύμμαχοί του έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις παγκόσμιες πετρελαϊκές αγορές έκτοτε, από το αραβικό πετρελαϊκό εμπάργκο της δεκαετίας του 1970 έως τις μαζικές περικοπές παραγωγής που σταθεροποίησαν τις τιμές και στήριξαν μεγάλο μέρος της παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορονοϊού.
Η Βενεζουέλα διαδραμάτισε επίσης καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του ΟΠΕΚ+, της συμμαχίας που σχηματίστηκε το 2016 μεταξύ των βασικών μελών του καρτέλ και χωρών εκτός ΟΠΕΚ, όπως η Ρωσία, αναζωογονώντας έναν οργανισμό που τότε έχανε την επιρροή του.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η επιρροή της συμμαχίας φαίνεται να έχει υποχωρήσει και πάλι. Οι παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ και άλλοι ανταγωνιστές σε όλο τον κόσμο έχουν περιορίσει την ικανότητά της να επηρεάζει τις τιμές. Παράλληλα, τα τεράστια κοιτάσματα που έχουν ανακαλυφθεί στη Γουιάνα και τη Βραζιλία έχουν περιορίσει την κυριαρχία της στον τομέα της παραγωγής.
Δεκαπέντε μέρες στο ανυπότακτο νησί της Καραϊβικής που βρίσκεται αντιμέτωπο με μπλακ άουτ, εκτεταμένες ελλείψεις και μια νέα οικονομική πραγματικότητα — εκατό χρόνια μετά τη γέννηση του Φιντέλ Κάστρο. Η ανθρωπιστική βοήθεια στον λαβύρινθο των κυρώσεων.
της Κοραλίας Ξεπαπαδέα
Ένας ντόπιος με πλησιάζει στο Σιενφουέγος, στη νότια ακτή της Κούβας, και σχολιάζει το πρώτο πράγμα που προσέχει πάνω μου: τα σημάδια από τα χειρουργεία στο γόνατό μου. Κανένα μάτι δεν «έπιασε» τόσο γρήγορα στο παρελθόν αυτές τις ουλές. «God bless you», μου λέει.
Καταλαβαίνω από τη σύντομη συζήτησή μας, μέχρι να ετοιμαστούν οι καφέδες, ότι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, εξαιτίας των οποίων δεν κατάφερε να εργαστεί ως μουσικός. Μπορεί και να υπερβάλλει σε όσα μας λέει, μπορεί και όχι. Οι άνθρωποι υπερβάλλουμε καμιά φορά όταν έχουμε μεγάλη ανάγκη να επικοινωνήσουμε κάτι από την καρδιά μας — ή όταν έχουμε βιώσει παρατεταμένη απομόνωση.
Πιάνω τον εαυτό μου να συγκινείται με τη σκέψη ότι οι ουλές και οι «ουλές» μπορούν να ενώσουν ανθρώπους που ξεκίνησαν από εντελώς διαφορετικά σημεία του πλανήτη. «Η μοναξιά είναι ίδια και στον καπιταλισμό και στον σοσιαλισμό», μου θυμίζει αργότερα ένας από τους συν-μπριγαδίστες. Δεν θυμάμαι ποιος το είπε πρώτος και πραγματικά δεν έχει μεγάλη σημασία.
Δεν ήρθαμε στην Κούβα ως τουρίστες. Άλλωστε, «οι ξένοι επισκέπτες έχουν λιγοστέψει αισθητά και αυτό έχει στοιχίσει στην οικονομία του νησιού. Μου λείπουν οι τουρίστες», μου λέει η πρώτη κάτοικος που συναντώ στο κέντρο της Αβάνας. Από τις 2 έως τις 16 Αυγούστου συμμετέχουμε στην 53η Ευρωπαϊκή Μπριγάδα Αλληλεγγύης «Χοσέ Μαρτί», με επισκέψεις στην Αβάνα, στη Σάντα Κλάρα, στο Μπόγιερος, στο Βεδάδο, στο Σιενφουέγος, στην Αρτεμίσα. Η ελληνική αποστολή έχει φέρει μαζί της βαλίτσες με φαρμακευτικό υλικό, σχολικά είδη και τρόφιμα. Σε μια χώρα όπου οι ελλείψεις έχουν εισχωρήσει σχεδόν σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας, οι υπέρβαρες αποσκευές είναι το τελευταίο που μας απασχολεί. «Γινόμαστε για λίγο η μηχανική υποστήριξη στο κώμα στο οποίο βρίσκεται σήμερα η Κούβα», σχολιάζει ο συν-μπριγαδίστας Λάζαρος, με το «κώμα» να δηλώνει μια παύση στην κανονική λειτουργία της ζωής. Ίσως η Μπριγάδα να λειτούργησε, έστω προσωρινά, σαν μια μικρή ένεση οξυγόνου. Αυτό θέλω να πιστεύω, ελπίζοντας να μην είναι απλώς μια υπερβολικά αισιόδοξη σκέψη.
Σκοτάδι και ελλείψεις στο νησί της επανάστασης
Η Κούβα αντιμετωπίζει σήμερα μία από τις βαθύτερες οικονομικές και ενεργειακές κρίσεις της σύγχρονης ιστορίας της. Ο πετρελαϊκός αποκλεισμός των ΗΠΑ και η περαιτέρω σκλήρυνση των κυρώσεων μέσα στο 2026 έχουν περιορίσει δραματικά την πρόσβαση της χώρας σε καύσιμα, επιβαρύνοντας ένα ήδη γερασμένο και προβληματικό ηλεκτρικό δίκτυο. Τρεις γενικές καταρρεύσεις του συστήματος καταγράφηκαν μόνο τον Ιούλιο, ενώ σε πολλές επαρχίες οι διακοπές ρεύματος ξεπερνούν τις 20 ώρες την ημέρα.
Το αντιλαμβάνεσαι γρήγορα χωρίς να δεις κανένα στατιστικό. Το νερό σε σπίτια, ξενοδοχεία και άλλες εγκαταστάσεις μπορεί να φτάνει με το σταγονόμετρο. Το ρεύμα πέφτει σε ανύποπτο χρόνο και επανέρχεται, άλλοτε ύστερα από λίγα δευτερόλεπτα και άλλοτε έπειτα από ώρες. Στην Κούβα του 2026, τρόφιμα, καύσιμα, πρώτες ύλες, είδη προσωπικής υγιεινής — ακόμη και χαρτί υγείας — αλλά, κυρίως, φάρμακα, δεν είναι αγαθά που βρίσκει κανείς εύκολα στα ράφια του σούπερ μάρκετ, στα φαρμακεία ή στα πρατήρια της γειτονιάς, αλλά αντικείμενα καθημερινής αναζήτησης. Οι ελλείψεις ενέργειας διαταράσσουν πλέον βασικές υπηρεσίες, από την ύδρευση και την υγεία έως τη διανομή τροφίμων.
Η κρίση είναι ορατή και στους δρόμους. Στο κέντρο της Αβάνας, αλλά και σε άλλα σημεία της κουβανικής πρωτεύουσας που διασχίσαμε, μεγάλοι σωροί απορριμμάτων καταλαμβάνουν σημεία του οδοστρώματος. Η έλλειψη καυσίμων έχει επιβαρύνει ένα ήδη προβληματικό σύστημα αποκομιδής. «Χθες πέρασε το απορριμματοφόρο και τα μάζεψε, αλλά σήμερα είναι πάλι έτσι», μου λέει κάτοικος στο κέντρο της Αβάνας, εξηγώντας ότι οι κάτοικοι της περιοχής έβγαλαν όσα σκουπίδια είχαν συσσωρεύσει τις προηγούμενες ημέρες. Η συγκεκριμένη πληροφορία δεν κατέστη δυνατό να διασταυρωθεί ανεξάρτητα και μεταφέρεται ως μαρτυρία κατοίκου. Σε άλλες συζητήσεις στο νησί, η δυσλειτουργία της αποκομιδής συνδέεται και πάλι με την έλλειψη καυσίμων, που, κατά τα λεγόμενα, περιορίζει την κίνηση των απορριμματοφόρων.
Στη Ράμπα, στο Βεδάδο, έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή ένα πιλοτικό πρόγραμμα συλλογής απορριμμάτων με ηλεκτρικά τρίκυκλα, τα οποία τροφοδοτούνται από σταθμό ηλιακής ενέργειας — μια προσπάθεια να περιοριστεί η εξάρτηση της υπηρεσίας από τα καύσιμα. Το πρόγραμμα ξεκίνησε με πέντε οχήματα και στοχεύει στην ανάπτυξη συνολικά τριάντα οχημάτων.
Συσσωρευμένα απορρίμματα σε δρόμο του κέντρου της κουβανικής πρωτεύουσας.
Λίγο αργότερα, στο κέντρο της Αβάνας, ένας ταξιτζής μού ζητά παρακεταμόλη. Δεν έχω πάνω μου ούτε ένα ντεπόν για να του δώσω. Ακόμη κι αν είχα, όμως, θα δίσταζα, αφού στους δρόμους της Αβάνας βλέπω φάρμακα να πωλούνται ανεπίσημα -μία ακόμη όψη των ελλείψεων που έχουν δημιουργήσει χώρο για ένα παράλληλο εμπόριο. Η Μαρία, μαγείρισσα, μου μιλά για την ανάγκη της οικογένειάς της για αντιβιοτικά και βιταμίνες και μου δείχνει μια μεγάλη χειρουργική τομή στην κοιλιά. Οι ουλές επιστρέφουν στο ταξίδι, με άλλον τρόπο κάθε φορά.
Την ίδια ώρα, η κρίση αδειάζει έναν από τους βασικότερους οικονομικούς πνεύμονες της χώρας: τον τουρισμό. Το 2025 η Κούβα υποδέχθηκε περίπου 1,81 εκατ. διεθνείς επισκέπτες, 18% λιγότερους από το 2024 και τον χαμηλότερο αριθμό από το 2002, εξαιρουμένων των χρόνων της πανδημίας. Το 2026 η πτώση επιταχύνθηκε, καθώς τα μπλακ άουτ, οι ελλείψεις καυσίμων, οι ακυρώσεις πτήσεων και η συρρίκνωση της παρουσίας διεθνών ξενοδοχειακών και αεροπορικών εταιρειών, περιόρισαν ακόμη περισσότερο τις αφίξεις.
Οι τιμές, τουλάχιστον με τα μέτρα ενός ξένου επισκέπτη, μοιάζουν εξαιρετικά χαμηλές. Σε εστιατόριο ξενοδοχείου, για παράδειγμα, ένα γεύμα με κοτόπουλο, ρύζι, λαχανικά και αναψυκτικό κόστισε 850 κουβανικά πέσος (περίπου 1,25 δολάρια, με βάση την ανεπίσημη ισοτιμία της περιόδου). Η εικόνα, βέβαια, αλλάζει πλήρως αν δει κανείς την ίδια τιμή μέσα από το εισόδημα ενός Κουβανού και τη χαμηλή αγοραστική δύναμη των τοπικών εισοδημάτων.
Μέσα στην ανέχεια που βιώνει το νησί, μου κάνει εντύπωση η αίσθηση ασφάλειας στην καθημερινότητα. Δεν ένιωσα ότι πρέπει να φυλάω διαρκώς το πορτοφόλι ή το κινητό μου που φορτίζει πότε σε πρίζα πότε στον ήλιο. Αυτό δεν σημαίνει προφανώς ότι απουσιάζουν οι συνηθισμένες μορφές εκμετάλλευσης ενός ξένου επισκέπτη — ένας ταξιτζής, για παράδειγμα, μπορεί να σου ζητήσει πολύ περισσότερα από όσα θα ζητούσε σε έναν ντόπιο.
Ακούς φωνές από παντού, άνθρωποι πρόθυμοι να σου δώσουν μια πληροφορία, να σου διηγηθούν κάτι προσωπικό, να σε καλωσορίσουν. Αρκετοί μάς λένε ότι τους λείπει η αλληλεπίδραση με τους ξένους — και, φυσικά, το εισόδημα που άφηνε ο τουρισμός. Εμείς, αυτή τη φορά, βρισκόμαστε εκεί ως μπριγαδίστες και προσπαθούμε, τουλάχιστον, να αφήσουμε κάτι πίσω.
Η ανθρωπιστική βοήθεια στον λαβύρινθο των κυρώσεων
Η πιο παραστατική εικόνα της σημερινής «ασφυξίας» της Κούβας βρίσκεται ίσως εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την Αβάνα: στα λιμάνια της Καραϊβικής.
Μέσα στο 2026, μεγάλες διεθνείς ναυτιλιακές εταιρείες ανέστειλαν νέες κρατήσεις φορτίων από και προς την Κούβα, επικαλούμενες το διευρυμένο πλαίσιο αμερικανικών κυρώσεων. Τον Ιούλιο, η κουβανική κυβέρνηση έκανε λόγο για περισσότερα από 7.000 κοντέινερ με τρόφιμα, φάρμακα και υλικό για ενεργειακές και υδραυλικές υποδομές που παρέμεναν σε λιμάνια της Καραϊβικής. Παράλληλα, ο ΟΗΕ έχει επιβεβαιώσει ότι η αναστολή υπηρεσιών από μεγάλες ναυτιλιακές, σε συνδυασμό με τις σοβαρές ελλείψεις καυσίμων, δυσχεραίνει ακόμη και τη μεταφορά και διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας.
Ανάμεσά τους βρέθηκε για ένα διάστημα και ένα ελληνικό κοντέινερ που ξεκίνησε από την Καλαμάτα με φάρμακα, φωτοβολταϊκά, ρουχισμό και ποδήλατα. Είχε παραμείνει στον Άγιο Δομίνικο, προτού καταφέρει τελικά να φτάσει στο Μαριέλ και να συνεχίσει οδικώς προς το Σαντιάγκο ντε Κούβα.
Το πιο προβληματικό από όλα είναι ότι το αμερικανικό καθεστώς κυρώσεων προβλέπει εξαιρέσεις και αδειοδοτήσεις για συγκεκριμένες ανθρωπιστικές δραστηριότητες, καθώς και για ορισμένες εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, φαρμάκων και ιατρικού εξοπλισμού προς την Κούβα. Την ίδια στιγμή, όμως, οι διευρυμένες κυρώσεις του 2026 έχουν αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο για ναυτιλιακές, τράπεζες και τρίτους φορείς που συναλλάσσονται με κυρωμένες κουβανικές οντότητες, με αποτέλεσμα ορισμένες εταιρείες να αναστέλλουν τις δραστηριότητές τους προς το νησί.
«Ο αποκλεισμός έχει χτυπήσει την υγεία»
Η (δυστοπική) πραγματικότητα των φαρμακευτικών ελλείψεων μας συναντά πριν ακόμη φτάσουμε στην Κούβα. Στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», λίγο πριν παραδώσουμε τις αποσκευές μας στο γκισέ, μια γυναίκα μάς πλησιάζει και μας ζητά να της φέρουμε από το νησί μια κρέμα για τη λεύκη, την οποία, όπως μας λέει, αδυνατεί να βρει αλλού. Στην Κούβα, όμως, θα διαπιστώσουμε μια ακόμη διάσταση του προβλήματος: δεν είναι μόνο η εξαγωγή φαρμακευτικών προϊόντων πρακτικά αδύνατη. Η έλλειψη πρώτων υλών δυσχεραίνει πλέον και την ίδια την παραγωγή φαρμάκων και άλλων σκευασμάτων.
Σε επίσκεψή μας στο Πανεπιστημιακό Κλινικό Χειρουργικό Νοσοκομείο Comandante Manuel Fajardo, στον δήμο Plaza de la Revolución της Αβάνας, παίρνουμε μια γεύση από το πώς έχουν τα πράγματα. Πρόκειται για ένα νοσοκομείο 241 κλινών, με 31 ιατρικές ειδικότητες και εννέα χειρουργικές αίθουσες. «Αυτή τη στιγμή προτεραιότητα έχουν τα χειρουργεία κακοήθειας», μας ενημερώνει η επικεφαλής των νοσηλευτών.
«Ο ναυτικός αποκλεισμός έχει επηρεάσει άμεσα και με κτηνώδη τρόπο το υγειονομικό σύστημα της Κούβας», μας λένε οι άνθρωποι του νοσοκομείου κατά την επίσκεψή μας. Οι ελλείψεις αποτελούν, άλλωστε, σταθερή πραγματικότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της παραμονής μας στο νησί. Από αντιβιοτικά και παυσίπονα μέχρι πιο εξειδικευμένα σκευάσματα, πολλά φάρμακα είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν, ενώ ορισμένα πωλούνται ακόμη και στον δρόμο, σε μια παράλληλη αγορά που τροφοδοτείται από τις ίδιες τις ελλείψεις.
Ιδιαίτερα δυσεύρετα αυτή τη στιγμή είναι και τα αντιεπιληπτικά φάρμακα για παιδιά. Η πρώτη παρτίδα που έφτασε στο νησί, όπως πληροφορούμαι, εξαντλήθηκε σχεδόν αμέσως.
Μια οικονομία που αλλάζει
Οι κυρώσεις, ωστόσο, δεν εξηγούν τα πάντα. Οι χρόνιες δομικές αδυναμίες της κουβανικής οικονομίας προϋπήρχαν της σημερινής κρίσης: οι παράνομες κυρώσεις, μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, είχαν τεράστιο κόστος για το λαό και τις αρχές. Τον Ιούνιο η κυβέρνηση ανακοίνωσε 176 μεταρρυθμιστικά μέτρα, ανοίγοντας μεγαλύτερο χώρο σε ιδιωτικό και ξένο κεφάλαιο. Σήμερα λειτουργούν περισσότερες από 15.000 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι λεγόμενες ‘mipymes’, ενώ το άνοιγμα επεκτείνεται σταδιακά στην εισαγωγή και διανομή καυσίμων και φαρμάκων, στον τουρισμό και στην αξιοποίηση γης.
Η Κούβα του 2026 δεν είναι μόνο μια χώρα που προσπαθεί να επιβιώσει από τις ελλείψεις. Είναι και μια χώρα που, μέσα στην κρίση, υποχρεωτικά και με τη βία των κυρώσεων, αναδιαπραγματεύεται τα όρια ανάμεσα στο κράτος και την ιδιωτική οικονομία.
Εκατό χρόνια μετά: μιλάνε για τον Φιντέλ και φωτίζονται τα πρόσωπά τους
Υπάρχει κάτι που οι αριθμοί δεν μπορούν εύκολα να αποτυπώσουν: τη σχέση ενός μεγάλου μέρος των Κουβανών με τον Φιντέλ Κάστρο.
Στο Κέντρο Φιντέλ Κάστρο στο Βεδάδο, η ξεναγός μας, Μαριγιόρκις, γνωρίζει λέξη προς λέξη την ομιλία του ηγέτη της Κουβανικής Επανάστασης που προβάλλεται σε video wall και την απαγγέλει σχεδόν μαζί του, με μάτια βουρκωμένα. Στο τέλος της ξενάγησης, της ζητάω να περιγράψει τον Φιντέλ με τρεις λέξεις. Σιωπά για μερικά δευτερόλεπτα, ψάχνοντας προσεκτικά την απάντησή της.
«Επανάσταση. Θυσία, Ηγέτης», μου λέει.
Για αυτή τη γυναίκα, η ερώτηση δεν αφορά άλλη μία ιστορική προσωπικότητα.
Ο Ούγκο Τσάβες είχε περιγράψει τον Κάστρο ως «πατέρα». Στην Κούβα του 2026, εκατό χρόνια μετά τη γέννησή του, βλέπω ανθρώπους να τραγουδούν και να πίνουν νερό στο όνομά του. Μιλούν για τον Φιντέλ ως πατέρα, αδελφό, σύντροφο ή δάσκαλο. Άνθρωποι που ασκούν κριτική στη σημερινή κυβέρνηση, λίγα λεπτά αργότερα μιλούν γι’ αυτόν με υπερηφάνεια, συγκίνηση και τρυφερότητα.
Ο Φιντέλ Κάστρο μοιάζει να ζει μέσα από την αγάπη και τις συνειδήσεις τους: στα χειροκροτήματα, στα δάκρυα, στις ιστορίες που περνούν από στόμα σε στόμα.
Οι Κουβανοί μιλούν δυνατά, πιο πολύ από τους Έλληνες. Είναι εγκάρδιοι, ευγενείς, αξιοπρεπείς, σε κοιτάνε στα μάτια. Θαυμάζω το γλυκό τους χαμόγελο μέσα στην περιρρέουσα δυσκολία. Γνωρίζω ανθρώπους που θέλουν να επικοινωνήσουν μαζί μου όμως η γλώσσα είναι εμπόδιο. Μετανιώνω που δεν μιλάω ισπανικά. Μεγάλο λάθος να έρθεις σε αυτό το νησί και να μην μιλάς τη γλώσσα τους.
Οι επετειακές εκδηλώσεις στην Αβάνα γεμίζουν με χορωδίες, ορχήστρες, αρχειακές εικόνες από το αντάρτικο στη Σιέρα Μαέστρα και ανθρώπους (ντόπιους και επισκέπτες) να χειροκροτούν με δάκρυα στα μάτια.
Η εκατονταετηρίδα της γέννησης του Φιντέλ Κάστρο αποτέλεσε κεντρικό γεγονός για τη χώρα μέσα σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής κρίσης.
Στις 12 Αυγούστου, στο Teatro Nacional de Cuba, παρακολουθούμε τον διακεκριμένο Κουβανό πιανίστα και συνθέτη Φρανκ Φερνάντες μαζί με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα, ενώ στο φόντο προβάλλονται αρχειακά πλάνα από την Κουβανική Επανάσταση.
Κάπου εδώ προκύπτει αναπόφευκτα το εξής ερώτημα: πώς θα είχε εξελιχθεί η Κούβα εάν την 1η Ιανουαρίου του 1959 δεν είχε ανατραπεί το καθεστώς Μπατίστα; Πώς θα ήταν σήμερα η χώρα και οι άνθρωποί της αν δεν είχε επικρατήσει η Κουβανική Επανάσταση; Δεν υπάρχει ασφαλής απάντηση σε ένα υποθετικό ιστορικό σενάριο. Υπάρχουν, όμως, τεκμηριωμένα δεδομένα πίσω από την (πολιτική) μνήμη. Η εκστρατεία αλφαβητισμού του 1961 αποτέλεσε ορόσημο για την εκπαίδευση του νησιού και άνοιξε τον δρόμο για καθολική και δωρεάν πρόσβαση στις διαφορετικές βαθμίδες της εκπαίδευσης.
Ο Αλμπέρτο, ταξιτζής στην Αβάνα, μιλάει μια χαρά αγγλικά και θυμάται με καμάρι ότι ο Φιντέλ είχε παρευρεθεί στην ορκωμοσία του. Μου δείχνει με το χέρι τη μικρή απόσταση που τους χώριζε: «Εγώ ήμουν εδώ κι εκεί ο Φιντέλ». Συνδέει τις σπουδές του με τις ευκαιρίες που του προσέφερε το εκπαιδευτικό σύστημα μετά την επανάσταση. Όταν μιλά για τον Κάστρο, λάμπουν τα μάτια του, φωτίζεται όλο του το πρόσωπο.
«Ηθικό αλεξίσφαιρο»
Ο Κώστας, Έλληνας που ζει τα τελευταία χρόνια μόνιμα στην Αβάνα, μου μιλά για τον Φιντέλ Κάστρο και μέσα από τις αφηγήσεις του σχηματίζεται η εικόνα ενός σπάνιου ηγέτη, ο οποίος κατέβαινε στον δρόμο, άκουγε τον κόσμο και συνομιλούσε απευθείας μαζί του. Μου μεταφέρει τη μαρτυρία ενός γνωστού του, ο οποίος, παρότι δεν κατοικούσε σε μια συγκεκριμένη περιοχή της Αβάνας, είχε συναντήσει εκεί τρεις διαφορετικές φορές τον Φιντέλ να συνομιλεί με κατοίκους. Τέτοιες ιστορίες εξακολουθούν να μεταφέρονται από στόμα σε στόμα στην Κούβα, πλάι σε άλλα περιστατικά της ζωής του Κάστρο που έχουν καταγραφεί ιστορικά. Όλες μαζί συνθέτουν μια εικόνα του που παραμένει εξαιρετικά ζωντανή στην κουβανική μνήμη.
Το 1960, όταν ο Κάστρο βρέθηκε στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, εγκατέλειψε έπειτα από αντιπαράθεση το ξενοδοχείο όπου διέμενε στο Μανχάταν και μετακινήθηκε στο Hotel Theresa του Χάρλεμ, ένα ιστορικό σημείο αναφοράς της αφροαμερικανικής κοινότητας. Εκεί συναντήθηκε, μεταξύ άλλων, με τον Malcolm X και τον Νικίτα Χρουστσόφ.
Δεκαεννέα χρόνια αργότερα, το 1979, σε άλλη επίσκεψή του στη Νέα Υόρκη για τον ΟΗΕ,δημοσιογράφος τον ρωτάαν φορά πάντα αλεξίσφαιρο. Ο Κάστρο, με το πούρο στο χέρι και ένα χαμόγελο όλο νόημα, ξεκουμπώνει το σκουρόχρωμο πουκάμισό του για να δείξει ότι δεν φορά τίποτα από μέσα. «Θα προσγειωθώ στη Νέα Υόρκη με αυτό», λέει, αναφερόμενος σε ένα διαφορετικό είδος προστασίας: «Έχω ένα ηθικό αλεξίσφαιρο. Αυτό με προστάτευε πάντα».Μια μικρή σκηνή που συμπυκνώνει τη δημόσια εικόνα που συνόδευε τον Κάστρο επί δεκαετίες: εκείνη του ηγέτη που επέλεγε να εμφανίζεται εκτεθειμένος στον κίνδυνο, απροστάτευτος και ατρόμητος απέναντι στον κόσμο.
Venceremos’ και «προσωπικές» κυρώσεις
Οι Κουβανοί λένε ακόμη ‘Venceremos’ — που σημαίνει «θα νικήσουμε».
Δεν είμαι βέβαιη αν το εννοούν κάθε φορά που το λένε ή αν, ορισμένες φορές, έχουν ανάγκη να το πιστέψουν πρώτα οι ίδιοι — και ίσως να κάνουν κι εμάς να το πιστέψουμε. Αυτά θα σας τα πουν άλλοι καλύτερα. Δεν φημίζομαι, ούτως ή άλλως, για την πολιτική ή την υπαρξιακή μου αισιοδοξία.
Ίσως, όμως, αυτό το «Venceremos» να μην είναι μόνο σύνθημα, πρόβλεψη ή αυτοεκπληρούμενη προφητεία, αλλά μηχανισμός επιβίωσης. Ένας τρόπος να συνεχίζεις να παλεύεις και να γίνεσαι ανθεκτικός σαν το ατσάλι μπροστά στις δυσκολίες: όταν κόβεται το ρεύμα, όταν το φάρμακο για το παιδί σου δεν υπάρχει σε κανένα ράφι κανενός φαρμακείου, όταν το λεωφορείο που περιμένεις μέσα στον καύσωνα δεν έρχεται, όταν ένα κοντέινερ που κουβαλά βοήθεια —που κανονικά δεν θα έπρεπε καν να χρειάζεσαι— περιμένει δεμένο σε κάποιο λιμάνι της Καραϊβικής εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Και ίσως γι’ αυτό, χωρίς να ξέρω ακριβώς τι σημαίνει σήμερα το «θα νικήσουμε», η καρδιά μου είναι μόνο με τους Κουβανούς.
Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από το ταξίδι μας, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών του Μάρκο Ρούμπιο δημοσίευσε έκθεση περίπου 100 σελίδων με τίτλο ‘Cuba: The Capital of 21st Century Communism’. Σε αυτήν κατηγορεί την Αβάνα για πολυετή «εκστρατεία υπονόμευσης» στις ΗΠΑ και στρέφει το βλέμμα του προς την ίδια την αμερικανική Αριστερά, κατονομάζοντας ακτιβιστές, δημοσιογράφους και οργανώσεις —από τους Democratic Socialists of America έως τον Ζόραν Μαμντάνι και την Έιμι Γκούντμαν— ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου κουβανικής ιδεολογικής επιρροής.
Η πίεση, στο μεταξύ, συνεχίζει να κλιμακώνεται. Στις 20 Αυγούστου, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε βάρος του προέδρου του Κουβανικού Ινστιτούτου Φιλίας των Λαών (ICAP), Fernando González Llort, και δύο ακόμη ανώτατων στελεχών του. Ο Ρούμπιο κατηγορεί το ICAP ότι χρησιμοποιεί πολιτιστικές και εκπαιδευτικές ανταλλαγές ως όχημα για την ανάπτυξη ενός «υπονομευτικού δικτύου» στις ΗΠΑ, αναφερόμενος, μάλιστα, σε «μια νέα μπριγάδα διεθνών υποστηρικτών» που είχε μεταβεί λίγες μόλις ημέρες νωρίτερα στην Αβάνα. Η ανακοίνωση δεν κατονομάζει συγκεκριμένη μπριγάδα.
