«Σανίδα σωτηρίας» αναζητούσε η ΚίμπερλιΓκίλφοϊλ όταν συνειδητοποιούσε ότι είχε ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση για τη θητεία της ως πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, καθώς σύμφωνα με τη Daily Mail καλούσε συνεχώς τρία πρόσωπα: τον πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, τον υπουργό Άμυνας, ΠιτΧέγκσεθ και τον μεγιστάνα των ΜΜΕ, πρόεδρο του Fox News και ιδιοκτήτη της Wall Street Journal, Ρούπερτ Μέρντοχ.
«Φέρεται να ζήτησε από τους Χέγκσεθ και Μπάρακ ηθική υποστήριξη, αλλά και να παρέμβουν υπέρ της στον Τραμπ, ο οποίος σύμφωνα με πηγές στον Λευκό Οίκο, δεν απάντησε στις κλήσεις της. Η 57χρονη χρειαζόταν απεγνωσμένα υποστήριξη από τη στιγμή που ξεκίνησε η ομοβροντία αποκαλύψεων», σημειώνει το δημοσίευμα.
Πάντως, ο Τομ Μπάρακ «χρόνια διπλωμάτης και από τους πιο πιστούς συμμάχους του Τραμπ, της υποσχέθηκε ότι θα της παρείχε την υποστήριξη που έψαχνε. Ωστόσο δεν είναι σαφές αν έκανε κάποια κίνηση υπέρ της», προσθέτει το δημοσίευμα.
«Η Γκίλφοϊλ είπε επίσης σε άτομα του περιβάλλοντός της, ότι επικοινώνησε απευθείας με τον Ρούπερτ Μέρντοχ, ζητώντας να αφαιρεθούν τα δημοσιεύματα που αποκάλυπταν τις καταγγελίες για την πολυτελή ζωή της. Ο Μέρντοχ δεν ενέδωσε στις απαιτήσεις της».
Παράλληλα, σύμφωνα με το δημοσίευμα «επικοινώνησε με άτομα του στενού της περιβάλλοντος με μεγάλο αριθμό ακολούθων στα social media ζητώντας τους να αναρτήσουν δημόσια μηνύματα στήριξης σε πλατφόρμες όπως το X και το Instagram».
Αντ’ αυτού, πολλοί εξ αυτών διέγραψαν τις φωτογραφίες που είχαν αναρτήσει και εμφανίζονταν δίπλα της.
«Στην εποχή μου, όταν αγόραζες ηρωίνη, ήξερες ότι έκανες χρήση ηρωίνης. Σήμερα, αγοράζεις ναρκωτικά και δεν ξέρεις τι πραγματικά είναι αυτό που αγοράζεις».
Η Κάρεν Μπελ ήταν χρήστρια αλλά παραμένει καθαρή εδώ και 17 χρόνια και βοηθά ανθρώπους να αντιμετωπίσουν τους εθισμούς τους. Η χώρα στην οποία ζει, ωστόσο, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια μεγάλη κρίση.
Η φαιντανύλη, που είναι ακραία πιο ισχυρή από την ηρωίνη, έχει «εισβάλει» σε παραδοσιακά ναρκωτικά, ενώ οι συνθετικές ουσίες κυκλοφορούν πλέον παντού και οι θάνατοι από overdose αυξάνονται μέρα με την ημέρα. Στο οδοιπορικό του BBC στις ΗΠΑ αποτυπώνεται ένα πρόβλημα που δεν αντιμετωπίζεται επουδενί με τους βομβαρδισμούς της κυβέρνησης Τραμπ κατά ναρκόπλοιων. Πολύ απλά, γιατί οι ρίζες είναι πολύ βαθύτερες...
Η ελάχιστη φαιντανύλη που του έχει απομείνει βρίσκεται πάνω σε ένα κομμάτι αλουμινόχαρτο. Ένα καλαμάκι, που κρατά ο Μάικ ανάμεσα στα χείλη του, αιωρείται από πάνω, ενώ από κάτω βρίσκεται ένας αναπτήρας. Ο 48χρονος βετεράνος του αμερικανικού στρατού είναι σκυμμένος σε ένα στενό δρομάκι στη συνοικία Λίντεν του Κολόμπους, στο Οχάιο.
«Αυτό το ναρκωτικό μπορεί να σε κάνει να κάνεις σχεδόν τα πάντα», λέει.
Η δόση του κοστίζει μόλις τρία ή τέσσερα δολάρια.
«Μπορεί να εισπνεύσεις υπερβολική ποσότητα και να μην μπορείς να το πάρεις πίσω. Είναι σαν τον πυροβολισμό. Δεν μπορείς να φωνάξεις τη σφαίρα να γυρίσει πίσω».
Βάζει φωτιά στο αλουμινόχαρτο και εισπνέει τον καπνό. Καθώς το οπιοειδές αρχίζει να επιδρά, πιάνεται από τον φράχτη πίσω του. Το σώμα του ταλαντεύεται και ένας χαμηλός ήχος βγαίνει από τον λαιμό του, σαν να μουρμουρίζει μια μελωδία.
50 έως 100 φορές ισχυρότερη από την ηρωίνη
Περάσαμε αρκετές ημέρες μαζί του. Ο Μάικ μάς οδήγησε στα στενά της γειτονιάς, όπου φαίνεται πως τον γνωρίζουν σχεδόν όλοι και τον αντιμετωπίζουν με συμπάθεια. Βοηθά σε ένα τοπικό ενεχυροδανειστήριο και σε ένα πρατήριο καυσίμων, από όπου εξασφαλίζει τα χρήματα που χρειάζεται για να συντηρεί τον εθισμό του στα οπιοειδή, ο οποίος διαρκεί εδώ και 20 χρόνια.
Τα συνθετικά οπιοειδή είναι ισχυρότερα και κυκλοφορούν σε μεγάλες ποσότητες, αλλάζοντας ριζικά το τοπίο των ναρκωτικών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η φαιντανύλη, η οποία παρασκευάζεται εξ ολοκλήρου συνθετικά, είναι 50 έως 100 φορές ισχυρότερη από την ηρωίνη, που παράγεται από την οπιούχο παπαρούνα. Σήμερα, συχνά αναμειγνύεται με συνθετικά ηρεμιστικά, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την επαναφορά ανθρώπων που έχουν υποστεί υπερδοσολογία.
Πρόκειται για νέες απειλές που δεν περιορίζονται πλέον στα παραδοσιακά δίκτυα παραγωγής και διακίνησης. Συνδυασμοί συνθετικών ουσιών μπορούν να παρασκευάζονται ακόμη και σε υπόγεια ή μπανιέρες αμερικανικών κατοικιών.
Φαιντανύλη
110.000 νεκροί από overdose σε μία χρονιά
Στην κορύφωση της κρίσης, το 2022, περίπου 110.000 Αμερικανοί πέθαναν από υπερδοσολογία, κυρίως λόγω οπιοειδών. Έκτοτε, ο αριθμός έχει μειωθεί, φτάνοντας περίπου τις 70.000 την προηγούμενη χρονιά. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η κρίση των οπιοειδών έχει τελειώσει.
Οι κόρες των ματιών του, συρρικνώνονται σε μικροσκοπικές κουκκίδες.
«Τα οπιοειδή κάνουν τις κόρες των ματιών να μικραίνουν, αλλά όχι τόσο πολύ», λέει με έναν μονότονο, σχεδόν τραγουδιστό τόνο.
Όταν τον ρωτάμε με τι πιστεύει ότι έχουν αναμειχθεί τα ναρκωτικά του, απαντά: «Με ξυλαζίνη και με εκείνη την ουσία που δεν μπορούμε να προφέρουμε».
Αναφέρεται στη μεντετομιδίνη. Όπως και η ξυλαζίνη, η ουσία αυτή αποκαλείται συχνά «tranq» και ανήκει στα συνθετικά ηρεμιστικά που χρησιμοποιούνται στην κτηνιατρική.
«Ηρεμιστικά για μεγάλα ζώα», όπως εξηγεί ένας ειδικός στην απεξάρτηση.
Οι ουσίες αυτές μπορούν να παρατείνουν την ευφορική επίδραση της φαιντανύλης, αλλά ταυτόχρονα καταστέλλουν το νευρικό σύστημα και επιβραδύνουν την αναπνοή. Το σημαντικότερο είναι ότι η ναλοξόνη δεν αναστρέφει τις δικές τους επιδράσεις.
Η ξυλαζίνη μπορεί επίσης να προκαλέσει νεκρωτικά δερματικά έλκη, πληγές που φτάνουν μέχρι τα οστά και είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστούν.
Οι ομάδες απεξάρτησης προσφέρουν ελπίδα
Στην εκκλησία Γκλένγουντ, στην άλλη πλευρά της πόλης, τα μέλη της κοινότητας απεξάρτησης Hope Dealers συγκεντρώνονται για την εβδομαδιαία συνάντησή τους.
Για πολλούς, οι αγώνες τους αποτυπώνονται στα ταλαιπωρημένα πρόσωπά τους. Τα μάτια τους μαρτυρούν ανθρώπους που έχουν επιβιώσει από τραυματικές εμπειρίες και έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με τον θάνατο.
Ανεβαίνουν στο βήμα, στο μπροστινό μέρος της εκκλησίας και μοιράζονται τις ιστορίες τους με αφοπλιστική ειλικρίνεια και θάρρος.
Ένας άνδρας αφηγείται πώς υπέστη overdose τον Ιούλιο του 2022. Δύο διασώστες προσπάθησαν να τον κρατήσουν στη ζωή, χορηγώντας του ναλοξόνη και στα δύο χέρια. Του έδωσαν επανειλημμένα το αντίδοτο για την υπερδοσολογία από οπιοειδή, χωρίς αποτέλεσμα.
Φαιντανύλη
«Αυτό ήταν, θα σταματήσω τις προσπάθειες», είπε ένας από τους διασώστες. Ο δεύτερος, όμως, επέμεινε να δοκιμάσουν άλλη μία φορά. Εκείνη η τελευταία προσπάθεια τού έσωσε τη ζωή.
Καθώς το ακροατήριο τhν ενθαρρύνει, η Τόνια ανεβαίνει στο αναλόγιο. Αφηγείται πώς ο ανιψιός της πέθανε από υπερδοσολογία, την ίδια στιγμή που και η ίδια υπέστη υπερδοσολογία από κρακ κοκαΐνη, ένα διεγερτικό που είχε αναμειχθεί με φαιντανύλη.
«Δεν είναι τύχη. Είμαι εδώ επειδή αυτός είναι ο προορισμός μου», λέει με δάκρυα στα μάτια. Το ακροατήριο εκφράζει δυνατά τη συμφωνία του.
Οι θάνατοι από υπερδοσολογία δεν αφορούν πλέον μόνο τα οπιοειδή
«Τους τελευταίους 12 μήνες, το 78% των θανατηφόρων περιστατικών υπερδοσολογίας στην κομητεία Φράνκλιν, όπου βρίσκεται το Κολόμπους, συνδέεται με διεγερτικές ουσίες», εξηγεί ο 65χρονος Σκοτ Σάντερς, επικεφαλής της οργάνωσης Hope Dealers.
Ο Σκοτ είναι σχεδόν δέκα χρόνια νηφάλιος. Είναι ένας γεροδεμένος άνδρας στις αρχές της έβδομης δεκαετίας της ζωής του, με έντονη ενεργητικότητα.
Όταν ζητά από τους παρευρισκόμενους να σηκώσουν το χέρι αν έχουν υποστεί ποτέ υπερδοσολογία, οι περισσότεροι ανταποκρίνονται.
«Η κρίση απλώς έχει αλλάξει μορφή», λέει αργότερα.
«Η τραγωδία είναι ότι οι χρήστες διεγερτικών που αγοράζουν κρακ πιστεύουν πως παίρνουν αυτό ακριβώς που ζητούν. Όμως δεν είναι έτσι. Αγοράζουν κρακ αναμεμειγμένο με φαιντανύλη ή άλλους συνδυασμούς οπιοειδών και παθαίνουν υπερδοσολογία χωρίς καν να το γνωρίζουν».
Όπως προσθέτει, οι θάνατοι από υπερδοσολογία μεταξύ των μαύρων ανδρών στο Οχάιο αυξάνονται.
Δεν είναι κρακ, αλλά ένα μείγμα διαφορετικών ουσιών
Η οργάνωσή του συνεργάζεται με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) σε ένα πρόγραμμα δειγματοληψίας ναρκωτικών. Οι συμμετέχοντες προσκομίζουν βελόνες ή πίπες καπνίσματος, από τις οποίες λαμβάνονται δείγματα. Αυτά αποστέλλονται στο εργαστήριο του CDC στη Βόρεια Καρολίνα.
Έτσι διαπιστώθηκε ότι οι υποψίες του Μάικ ήταν βάσιμες: πιθανότατα δεν κάπνιζε μόνο φαιντανύλη. Ένα από τα δείγματα που προσκόμισε για έλεγχο βρέθηκε θετικό στη μεντετομιδίνη.
«Αυτή είναι η πραγματικότητα της αγοράς ναρκωτικών το 2026: νομίζουμε ότι αγοράζουμε κρακ, αλλά στην πραγματικότητα αγοράζουμε ένα μείγμα από διαφορετικές ουσίες», λέει ο Σκοτ.
«Σήμερα, τα ναρκωτικά δεν νοθεύονται απλώς. Αναμειγνύονται με άλλες ουσίες, όπως η φαιντανύλη ή η μεθαμφεταμίνη, αλλά και με πρόσθετες χημικές ενώσεις που παρασκευάζονται σε υπόγεια εργαστήρια».
Τα μεξικανικά καρτέλ και η διακίνηση φαιντανύλης
Οι συνθετικές ουσίες που παρασκευάζονται σε υπόγεια εργαστήρια συνέβαλαν στη δραματική αύξηση των θανάτων από υπερδοσολογία στη γειτονική πολιτεία του Ιλινόι.
Στο Σικάγο ένας έμπορος ναρκωτικών που εργάζεται για λογαριασμό μεξικανικών καρτέλ, διακινώντας φαιντανύλη δέχεται να μιλήσει στο BBC μόνο υπό την προϋπόθεση ότι θα αποκρύψουμε την ταυτότητά του.
Όταν τον ρωτάμε για τον ρόλο του στους περίπου 50.000 θανάτους που καταγράφονται κάθε χρόνο εξαιτίας της κρίσης των οπιοειδών, παραδέχεται ότι γνωρίζει πως αυτό που κάνει είναι λάθος. Όταν, όμως, τον ρωτάμε γιατί συνεχίζει, απαντά ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα.
Υποστηρίζει ότι, παρά τις πρόσφατες προσπάθειες της αμερικανικής κυβέρνησης να πλήξει τα καρτέλ, χαρακτηρίζοντάς τα τρομοκρατικές οργανώσεις και τη φαιντανύλη όπλο μαζικής καταστροφής, η εφοδιαστική του αλυσίδα παραμένει ισχυρή.
Όταν τον ρωτάω αν οι επιχειρήσεις της κυβέρνησης Τραμπ εναντίον σκαφών που θεωρούνται ύποπτα για διακίνηση ναρκωτικών έχουν επηρεάσει τη δραστηριότητά του, απαντά ότι τα προϊόντα του εξακολουθούν να φτάνουν από το Μεξικό.
«Αν δεν περάσει πάνω από το τείχος, θα περάσει κάτω από αυτό. Αν δεν περάσει από τα σύνορα, θα περάσει από τα πάνω σύνορα. Αυτό το παιχνίδι βασίζεται στην προσαρμοστικότητα».
Όταν τον ρωτάω τι έχει αλλάξει στην επιχείρησή του, η απάντησή του είναι ξεκάθαρη.
«Οι συνθετικές ουσίες. Δεν έχουμε δει ακόμη τι μπορούν να κάνουν. Δεν έχουμε δει ούτε την κορυφή του παγόβουνου», λέει.
Ναρκωτικά μέσα στις φυλακές μέσω εμποτισμένων επιστολών
Η κομητειακή φυλακή Κουκ, στο Σικάγο, είναι μία από τις μεγαλύτερες φυλακές στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο παρελθόν, τα παραδοσιακά ναρκωτικά εισάγονταν συνήθως κρυμμένα σε κοιλότητες του σώματος. Για την αντιμετώπιση αυτής της πρακτικής, η φυλακή διέθετε σαρωτές σώματος αντίστοιχους με εκείνους που χρησιμοποιούνται στα αεροδρόμια.
«Το 2023, ξαφνικά παρατηρήσαμε αύξηση στους θανάτους από υπερδοσολογία. Ταυτόχρονα, όμως, γύρω από ανθρώπους που είχαν πεθάνει ή είχαν επανέλθει στη ζωή με τη βοήθειά μας υπήρχαν παντού κομμάτια χαρτιού», εξηγεί ο σερίφης Τομ Νταρτ, επικεφαλής της φυλακής.
«Βλέπαμε χαρτιά που είχαν καεί και όλο αυτό ήταν κάτι εντελώς πρωτόγνωρο».
Ναρκωτικά στις φυλακές
Η εγκατάσταση καταγράφει συνήθως έναν ή δύο θανάτους από υπερδοσολογία ετησίως. Το 2023, όμως, οκτώ κρατούμενοι πέθαναν έπειτα από θανατηφόρες κρίσεις.
Βίντεο από τις κάμερες ασφαλείας δείχνουν κρατούμενους να σπασμολογούν και να καταρρέουν. Οι κάμερες κατέγραψαν επίσης κρατούμενους να καίνε χαρτιά μέσα σε φούρνους μικροκυμάτων στους κοινόχρηστους χώρους των πτερύγων.
Τα ναρκωτικά εισάγονταν πλέον με έναν διαφορετικό τρόπο: αποστέλλονταν ταχυδρομικά, εμποτισμένα στις σελίδες βιβλίων και μέσα σε επιστολές.
«Τα κανναβινοειδή και άλλες ουσίες εμποτίζονταν στο χαρτί, το οποίο στη συνέχεια καιγόταν και ο καπνός εισπνεόταν για να προκληθεί η ευφορική επίδραση», εξηγεί ο σερίφης.
Ορισμένες συνθετικές ουσίες που μιμούνται τις επιδράσεις της κάνναβης κυκλοφορούν με την ονομασία K2. Είναι εξαιρετικά επικίνδυνες και συνδέθηκαν με τις θανατηφόρες κρίσεις που καταγράφηκαν στη φυλακή.
Τον Αύγουστο, συνοδεύω σωφρονιστικούς υπαλλήλους καθώς προετοιμάζονται για αιφνιδιαστική επιχείρηση νωρίς το πρωί στην πτέρυγα D υψίστης ασφαλείας.
Περίπου δύο δωδεκάδες υπάλληλοι συγκεντρώνονται έξω από την είσοδο, κινούνται προσεκτικά και μιλούν ψιθυριστά.
«Μην τους αφήσετε να σας ακούσουν. Ησυχία, ησυχία», διατάζει ένας από τους επικεφαλής της επιχείρησης.
Καθώς οι υπάλληλοι εισέρχονται γρήγορα στην πτέρυγα, μυρίζω καμένο χαρτί και ακούω καζανάκια να τραβιούνται, πιθανότατα καθώς οι κρατούμενοι προσπαθούν να ξεφορτωθούν βιαστικά απαγορευμένα αντικείμενα.
Η έρευνα επικεντρώνεται σε κάθε είδους χαρτί που υπάρχει στα κελιά, από βιβλία μέχρι επιστολές.
Οι κρατούμενοι οδηγούνται σε έναν χώρο προσωρινής κράτησης, ενώ τα κελιά ερευνώνται εξονυχιστικά. Οι υπάλληλοι ελέγχουν κάθε κομμάτι χαρτιού. Σε πολλά κελιά υπάρχουν σημάδια καύσης στους αεραγωγούς, όπου οι κρατούμενοι τοποθετούσαν μικρά φυτίλια για να ανάβουν τα εμποτισμένα με ναρκωτικά χαρτιά.
Πλέον, κάθε ταχυδρομικό αντικείμενο που φτάνει στη φυλακή ελέγχεται για υγρασία. Περίπου το ένα πέμπτο έως το ένα τέταρτο των δεμάτων και των επιστολών δίνει θετικό αποτέλεσμα και απορρίπτεται.
Οι συνέπειες στους δρόμους του Σικάγο
Έξω από τη φυλακή, οι επιπτώσεις του κύματος των συνθετικών ναρκωτικών είναι εμφανείς στους δρόμους του Σικάγο.
Στη δυτική πλευρά της πόλης, μέρα και νύχτα, άνδρες και γυναίκες στέκονται σκυμμένοι και ταλαντεύονται, όπως ο Μάικ, καθώς η φαιντανύλη και άλλες συνθετικές ουσίες επηρεάζουν τον οργανισμό τους.
Στην εύπορη συνοικία Όουκ Παρκ, στον τοπικό σταθμό του μετρό υπάρχει μηχάνημα αυτόματης διάθεσης που παρέχει δωρεάν ναλοξόνη.
Σικάγο (AP)
Κοντά στον σταθμό, ένας αδύνατος άνδρας σε αναπηρικό αμαξίδιο έχει βαθιές πληγές στα πόδια, οι οποίες πιθανότατα συνδέονται με τη χρήση ξυλαζίνης. Τον φροντίζει η 40χρονη Κάρεν Μπελ.
Η Κάρεν εργάζεται στην οργάνωση Liv4Lali, η οποία υποστηρίζει ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάρρωση από εξαρτήσεις. Στο παρελθόν έκανε χρήση ηρωίνης, αλλά έχει μείνει μακριά από τα σκληρά ναρκωτικά εδώ και 17 χρόνια.
«Αυτή την περίοδο αναμειγνύονται πάρα πολλές διαφορετικές ουσίες και αυτό επηρεάζει το σώμα μας, είτε πρόκειται για τις πληγές είτε για τα συμπτώματα στέρησης. Μερικές φορές οι πληγές φτάνουν σε τέτοιο σημείο, ώστε οι συνέπειες να αλλάζουν τη ζωή ενός ανθρώπου», λέει.
Η οργάνωσή της, όπως και η Hope Dealers στο Κολόμπους, διανέμει ταινίες ελέγχου που μπορούν να ανιχνεύσουν φαιντανύλη, μεντετομιδίνη, ξυλαζίνη και άλλες ουσίες που προστίθενται στα ναρκωτικά.
Τα ναρκωτικά σήμερα είναι «πολύ πιο επικίνδυνα», τονίζει.
«Πριν από 17 χρόνια, όταν σταμάτησα την ηρωίνη, αυτό που αγόραζες ήταν ηρωίνη. Ήξερες τι έπαιρνες. Τώρα, όταν αγοράζεις μια σακούλα με ναρκωτικά, δεν γνωρίζεις πραγματικά τι περιέχει».
Ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών και τα όριά του
Ο Τομ Νταρτ είναι σερίφης της κομητείας Κουκ εδώ και 20 χρόνια. Όταν τον ρωτάω πώς εξελίσσεται ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών, απαντά:
«Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος που συμμετέχει σε αυτή την προσπάθεια και θα μπορούσε να πει ότι πρόκειται για μια τεράστια επιτυχία. Δεν είναι».
Το νέο πρόβλημα, όπως επισημαίνει, είναι οι συνθετικές ουσίες.
«Παραδοσιακά, οι διωκτικές αρχές είχαν καθοριστικό ρόλο, επειδή οι ισχυρές ναρκωτικές ουσίες έρχονταν από το εξωτερικό, είτε από την Κολομβία, το Μεξικό και την Κίνα είτε από τις καλλιέργειες παπαρούνας στο Αφγανιστάν. Τώρα, με την έκρηξη των συνθετικών ναρκωτικών, κάποιος μπορεί να τα παρασκευάσει μέσα στο ίδιο του το σπίτι, στον νεροχύτη, στην μπανιέρα του, οπουδήποτε».
Η αντιμετώπιση της κρίσης, προσθέτει, δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στον περιορισμό της προσφοράς.
«Στο επίκεντρο πρέπει να βρίσκεται η ουσιαστική θεραπεία των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα εξάρτησης», τονίζει, αναφερόμενος στα προγράμματα απεξάρτησης που λειτουργούν στη φυλακή του.
«Μπορείς να περιορίσεις την αγορά, αν αντιμετωπίσεις τα προβλήματα που οδηγούν τους ανθρώπους στην κατάχρηση ουσιών. Γνωρίζω πολλούς ανθρώπους που, ύστερα από μακροχρόνιους αγώνες, κατάφεραν να ξεπεράσουν την εξάρτησή τους και να ξαναχτίσουν τη ζωή τους».
«Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται»
Η Κάρεν γνωρίζει πόσο δύσκολο είναι να εγκαταλείψει κανείς τα ναρκωτικά. Εξακολουθούσε να κάνει χρήση ηρωίνης όταν έμεινε έγκυος στην κόρη της, Άμπι, η οποία σήμερα είναι 17 ετών.
Μετά τη συνάντησή μας στον σταθμό του μετρό, συναντώ και τις δύο σε ένα πάρκο στα προάστια του Σικάγο. Καθώς περπατάμε σε ένα λασπωμένο μονοπάτι, δεν απέχουμε πολύ από το σημείο όπου, πριν από περίπου 17 χρόνια, η ζωή της είχε φτάσει στο χαμηλότερο σημείο της.
«Την ημέρα που έμαθα ότι ήμουν έγκυος, πήγαινα να αυτοκτονήσω. Είχα κουραστεί να προσπαθώ να σταματήσω τα ναρκωτικά. Είχα κουραστεί να ζω σε μια σκηνή μέσα στο δάσος, χρησιμοποιώντας έναν κουβά για τις ανάγκες μου. Είχα κουραστεί να χάνω τους φίλους και την οικογένειά μου, επειδή ντρεπόμουν τόσο πολύ για τον εαυτό μου».
Το τεστ εγκυμοσύνης τής άλλαξε γνώμη.
Αργότερα, πέρασε ένα διάστημα στη φυλακή της κομητείας Κουκ για κλοπή. Οι γονείς της, βλέποντας την ευκαιρία να την απομακρύνουν από τα ναρκωτικά, αρνήθηκαν να πληρώσουν την εγγύησή της. Η Κάρεν κατάφερε τελικά να απεξαρτηθεί και η Άμπι γεννήθηκε μέσα στη φυλακή.
Όταν ρωτάω την Άμπι, η οποία θέλει να γίνει επαγγελματίας tattoo artist, αν έχει σκεφτεί ποτέ να δοκιμάσει ναρκωτικά, απαντά:
«Όχι. Έχω δει πόσο έχουν καταστρέψει την οικογένειά μου, τον πατέρα μου, τη μητέρα μου, σκοτώνοντας τη θεία μου και τους θείους μου. Δεν αξίζει να φτιαχτείς για μερικές ώρες.
Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται, ειδικά τώρα που αυξάνονται οι τιμές στη χώρα μας, ακόμη και στα τρόφιμα. Η ψυχική υγειονομική περίθαλψη είναι πλέον πολύ ακριβή και πολλοί δεν μπορούν να λάβουν βοήθεια. Έτσι, κάποιοι στρέφονται στα ναρκωτικά».
Γενιές Αμερικανών έχουν βιώσει την κρίση των ναρκωτικών, αλλά αυτή δεν παραμένει ποτέ ίδια. Από την ηρωίνη, η χώρα πέρασε στα συνταγογραφούμενα οπιοειδή, στη συνέχεια στη φαιντανύλη και τώρα σε μια ολόκληρη νέα γενιά συνθετικών ουσιών.
Διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν πολεμήσει τα ναρκωτικά, χωρίς να καταφέρουν να κερδίσουν αυτόν τον πόλεμο. Οι έμποροι, οι προμηθευτές, τα καρτέλ και οι χρήστες προσαρμόζονται συνεχώς στις νέες συνθήκες, παραμένοντας πάντα λίγα βήματα μπροστά από τις προσπάθειες για την αντιμετώπισή τους.
Από τον Λευκό Οίκο δόθηκε η εντολή για τον περιορισμό του δορυφορικού συστήματος Starshield στην Ουκρανία, το οποίο χρησιμοποιείται για επικοινωνίες στο πεδίο της μάχης και επιχειρήσεις με drones, όπως μεταδίδει το πρακτορείο Reuters επικαλούμενο δύο Αμερικανούς αξιωματούχους καθώς και έναν ακόμη αξιωματούχο από δυτική χώρα.
Οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η ηγεσία του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας έλαβε μήνυμα πως το Starshield της SpaceX, το οποίο χρησιμοποιεί ως ραχοκοκαλιά την υπηρεσία Starlink και παρέχεται στον ουκρανικό στρατό, έπρεπε να τεθεί υπό περιορισμούς (να μειωθεί δηλαδή η απόδοσή του).
Οι αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, δεν διευκρίνισαν ποιος στον Λευκό Οίκο έλαβε την απόφαση ή ποιος ήταν υπεύθυνος για την υλοποίηση της εντολής. Το Πεντάγωνο αποτελεί τον μεγαλύτερο πελάτη του Starshield, το οποίο και αποτελεί την έκδοση στρατιωτικών προδιαγραφών της υπηρεσίας Starlink.
Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι οι στρατιωτικών προδιαγραφών δέκτες της Starlink έπαψαν να λειτουργούν στην Ουκρανία όταν τοποθετούνταν σε αντικείμενα που κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα. Αυτό επηρέασε αρνητικά την απόδοση των ουκρανικών drones, τα οποία βασίζονται σε αυτούς τους δέκτες για τα συστήματα καθοδήγησής τους κατά τη διάρκεια πτήσεων πάνω από το ουκρανικό έδαφος.
Στέλεχος του ουκρανικού υπουργείου Άμυνας δήλωσε την Πέμπτη ότι οι δέκτες λειτουργούν πλέον και κατά τη διάρκεια της κίνησης, αλλά μόνο με ταχύτητες έως 160 χιλιόμετρα την ώρα.
Πιέσεις από ΗΠΑ για τις επιθέσεις σε διυλιστήρια
Η απόφαση για τον προσωρινό περιορισμό του κρίσιμου συστήματος επικοινωνιών έρχεται σε μια στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ πιέζει το Κίεβο να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων. Ο ίδιος έχει αποδώσει σε αυτές τις επιθέσεις την εκτίναξη των τιμών ενέργειας, γεγονός που, όπως υποστηρίζει, πλήττει τις προοπτικές του ρεπουμπλικανικού κόμματος ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η αύξηση του κόστους ενέργειας οφείλεται κυρίως στη σύγκρουση των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, η οποία έχει οδηγήσει σε ιρανικές επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων και έχει οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Απαντώντας σε αίτημα για σχολιασμό σχετικά με την εντολή περιορισμού του Starshield, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε: «Δεν υπήρξε ποτέ τέτοιο αίτημα από την πλευρά του προέδρου».
Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε ερωτήματα σχετικά με το αν το αίτημα ενδέχεται να προήλθε από άλλα στελέχη της κυβέρνησης.
Το Starshield αναπτύχθηκε από τη SpaceX του Ίλον Μασκ ειδικά για κυβερνητικούς πελάτες και φορείς εθνικής ασφάλειας, με κυριότερο το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ. Το Starshield χρησιμοποιεί τον αστερισμό δορυφόρων της Starlink ως βασική υποδομή. Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι περιορισμοί δυσχέραναν τις επιχειρήσεις πληγμάτων κατά ρωσικών δυνάμεων και υποδομών εφοδιασμού στα κατεχόμενα εδάφη, ενώ παράλληλα περιόρισαν τη λειτουργία των αναχαιτιστικών drones που χρησιμοποιούνται για την κατάρριψη των ρωσικών drones τύπου Shahed.
Ο Ίλον Μασκ ανέφερε την Τετάρτη στην πλατφόρμα X ότι, δεδομένου πως τα συστήματα Starshield ανήκουν στην κυβέρνηση των ΗΠΑ και ελέγχονται από αυτήν, τυχόν περιορισμοί στην ταχύτητα ή τη χρήση τους αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό ή τον Πρόεδρο των ΗΠΑ. Η SpaceX δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό.
Το Πεντάγωνο, καθώς και η ουκρανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον, επίσης δεν απάντησαν σε σχετικά αιτήματα για σχολιασμό.
Επιδείνωση των σχέσεων Ουάσιγκτον – Κιέβου
Οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας έχουν επιδεινωθεί τις τελευταίες ημέρες, μετά από συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο Μαϊάμι στις 9 Οκτωβρίου, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι από τις δύο χώρες, την Ευρώπη και την Παγκόσμια Τράπεζα.
Σύμφωνα με άλλη πηγή που γνωρίζει το θέμα, ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και ο Στιβ Γουίτκοφ – απεσταλμένοι της κυβέρνησης Τραμπ για τη Μέση Ανατολή – υιοθέτησαν αυστηρό ύφος απέναντι στην ουκρανική πλευρά κατά τη διάρκεια της συνάντησης. Ενημέρωσαν τους Ουκρανούς αξιωματούχους ότι οι ΗΠΑ είναι δυσαρεστημένες με τη συνέχιση των ουκρανικών πληγμάτων κατά ρωσικών διυλιστηρίων, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα της Ουάσιγκτον για τον τερματισμό τους.
Η αμερικανική αντιπροσωπεία αναφέρθηκε επίσης στην απόφαση της Ουάσιγκτον να συνάψει συμφωνία για την προμήθεια ντίζελ από τη Ρωσία, εξηγώντας ότι ο Λευκός Οίκος ήλπιζε πως η κίνηση αυτή θα έκανε τη Μόσχα να υιοθετήσει μια ηπιότερη στάση σε ό,τι αφορά τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Η εν λόγω συμφωνία, βάσει της οποίας η Ρωσία θα προμηθεύσει τις ΗΠΑ και τις παγκόσμιες αγορές με περισσότερα από 2,25 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από ορισμένους Αμερικανούς νομοθέτες. Οι τελευταίοι υποστηρίζουν ότι η συμφωνία παρέχει στη Μόσχα ρευστότητα για τη συνέχιση του πολέμου, χωρίς να εξαναγκάζει τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν να προβεί σε παραχωρήσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Παρασκηνιακές απειλές
Κατά τις ημέρες που ακολούθησαν, Ζελένσκι και Τραμπ άσκησαν κριτική ο ένας στον άλλον, με τον Ζελένσκι να χαρακτηρίζει «αδύναμη» την απόφαση των ΗΠΑ σχετικά με τη συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ. Από την πλευρά του, ο Τραμπ ζήτησε τη διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία και την απομάκρυνση του Ζελένσκι από την εξουσία.
Σε παρασκηνιακό επίπεδο, Αμερικανοί αξιωματούχοι απείλησαν να διακόψουν την παροχή πληροφοριών στο Κίεβο σχετικά με τις εκτοξεύσεις ρωσικών πυραύλων – πληροφορίες τις οποίες η Ουκρανία αξιοποιεί για να αποτρέπει επιθέσεις – , όπως είχε μεταδώσει προηγουμένως το Reuters. Την Τρίτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να μοιράζεται πληροφορίες με την Ουκρανία.
Μετά την απόφαση για τον περιορισμό της πρόσβασης της Ουκρανίας στο Starshield, οι Ουκρανοί επικοινώνησαν την Τρίτη και την Τετάρτη με ανώτερους αξιωματούχους στον Λευκό Οίκο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Πεντάγωνο, ζητώντας εξηγήσεις, δήλωσε υψηλόβαθμος Ουκρανός αξιωματούχος. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση που έλαβε το Κίεβο, η απόφαση ελήφθη από τον Λευκό Οίκο.
Σημειώνεται ότι το Πεντάγωνο έχει δαπανήσει δισεκατομμύρια δολάρια για τις υπηρεσίες Starlink και Starshield. Όπως μετέδωσε το Reuters το 2024, έχει επίσης προμηθευτεί ειδικούς δορυφόρους Starshield, συμπεριλαμβανομένων δορυφόρων επικοινωνίας για αποστολές προειδοποίησης πυραυλικών επιθέσεων, καθώς και έναν αστερισμό δορυφόρων κατασκοπείας για λογαριασμό του Εθνικού Γραφείου Αναγνώρισης.
Δραματική αύξηση καταγράφουν οι απαγορεύσεις βιβλίων στα δημόσια σχολεία των Ηνωμένων Πολιτειών, φτάνοντας σε επίπεδα ρεκόρ, σύμφωνα με τη νεότερη ετήσια έκθεση της οργάνωσης για την ελευθερία της έκφρασης, PEN America.
Τα στοιχεία της έκθεσης «Banned in the USA»
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν στο πλαίσιο της Εβδομάδας των Απαγορευμένων Βιβλίων, κατά το περασμένο έτος καταγράφηκαν 11.982 περιστατικά αποσύρσεων, τα οποία αφορούσαν 7.370 μεμονωμένα λογοτεχνικά έργα. Πρόκειται για τον υψηλότερο αριθμό από τότε που η οργάνωση ξεκίνησε τη συστηματική καταγραφή των απαγορεύσεων, πριν από πέντε χρόνια.
Περισσότερα από 4.500 έργα εμφανίστηκαν στη λίστα για πρώτη φορά, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα ειδών, από κλασικά αριστουργήματα όπως το «Jane Eyre» της Σάρλοτ Μπροντέ, μέχρι δημοφιλείς σειρές μάνγκα όπως το «Tokyo Ghoul».
Οι θεματικές στο στόχαστρο και οι πρωταγωνίστριες πολιτείες
Η συντριπτική πλειονότητα των απαγορεύσεων συνδέεται με βιβλία που διαπραγματεύονται ζητήματα όπως:
Η φυλή και ο ρατσισμός
Η σεξουαλικότητα
Η ταυτότητα φύλου
Το μεγαλύτερο μέρος των αποσύρσεων καταγράφηκε στη Φλόριντα και το Τέξας. Στις συγκεκριμένες πολιτείες έχουν θεσπιστεί αυστηροί νομοθετικοί περιορισμοί, ενώ ασκούνται έντονες πιέσεις από συντηρητικούς ακτιβιστές και πολιτικούς παράγοντες για την αφαίρεση «αμφιλεγόμενων» τίτλων από τις σχολικές βιβλιοθήκες.
Πρωταθλητές στις απαγορεύσεις και η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης
Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ο Στίβεν Κινγκ αναδείχθηκε ο συγγραφέας με τα περισσότερα αποσυρθέντα βιβλία (312 περιπτώσεις) ενώ το πιο στοχοποιημένο βιβλίο είναι το μυθιστόρημα «Sold» της Πατρίσια Μακόρμικ, με 25 περιπτώσεις αφαίρεσης από σχολικά ράφια.
Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει μια νέα τάση. Οι διοικητικοί υπεύθυνοι των σχολικών περιφερειών βασίζονται όλο και περισσότερο σε αλγόριθμους Τεχνητής Νοημοσύνης για τον αυτόματο εντοπισμό και την απόσυρση βιβλίων.
Κίνδυνος για την ελευθερία της ανάγνωσης
Η PEN America υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν οι σχολικές βιβλιοθήκες στην πνευματική ανάπτυξη των παιδιών, τονίζοντας: «Οι απαγορεύσεις βιβλίων παρεμποδίζουν την ελευθερία της ανάγνωσης, περιορίζοντας την πρόσβαση των μαθητών σε μια ποικιλία απόψεων, φωνών, προοπτικών και λογοτεχνίας που δικαιούνται να γνωρίσουν».
Αντίστοιχες ιστορικές αυξήσεις καταγράφει και η Αμερικανική Ένωση Βιβλιοθηκών (ALA), η οποία στην τελευταία της έκθεση κατέγραψε περίπου 5.600 μόνιμες αφαιρέσεις τίτλων, επιβεβαιώνοντας τη γενικευμένη κρίση που διέρχεται η ελευθερία της έκφρασης στα αμερικανικά σχολεία.
Αφού βρέθηκε στο επίκεντρο μιας σειράς αποκαλύψεων για ανάρμοστη και σκανδαλώδη συμπεριφορά, η Κίμπερλι Γκιλφόιλ οδηγήθηκε χθες σε ατιμωτική «παραίτηση» από τη θέση της πρέσβειρας στην Αθήνα, υπακούοντας στο αίτημα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Το σκάνδαλο όμως συνεχίζει να διογκώνεται, καθώς η εφημερίδα Daily Mail φέρνει στο φως νέα στοιχεία για τα αδιαφανή προσωπικά οικονομικά στοιχεία της αποπεμφθείσας πρέσβειρας.
Καθώς η διπλωματική της σταδιοδρομία κατέρρεε, τρεις πηγές ανέφεραν ότι η Γκιλφόιλ παραδέχτηκε κατ’ ιδίαν πως «ό,τι έκανε, έκανε», λίγο πριν λάβει χώρα η απομάκρυνσή της.
«Αλαζονικό και προκλητικό ύφος»
Πηγές από το περιβάλλον της που επικαλείται η εφημερίδα Daily Mail, επιβεβαιώνουν ότι η Γκιλφόιλ είναι πλέον κλεισμένη στην επίσημη διπλωματική κατοικία στην Αθήνα, κυριευμένη από την αυξανόμενη αναστάτωση που οδήγησε στην αποχώρησή της.
Σύμφωνα με μια πηγή, σε απεγνωσμένα τηλεφωνήματα προς επαφές της στις ΗΠΑ τις τελευταίες ημέρες, μια πανικόβλητη Γκιλφόιλ ξέσπασε λέγοντας: «Δεν έχω κανέναν να εμπιστευτώ εδώ πέρα».
Στον χώρο της πρεσβείας αργά το βράδυ της Τρίτης και μετά την παραίτησή της, η είσοδος παρέμενε ερμητικά κλειστή και σχεδόν έρημη, με αναμμένους μόνο τρεις προβολείς στερεωμένους στους ασβεστωμένους τοίχους του κτιρίου.
Δύο φρουροί ασφαλείας είχαν αναλάβει τη φύλαξη της κεντρικής εισόδου. Γύρω στις 19:07 [τοπική ώρα], ένα SUV τύπου BMW, συνοδευόμενο από ένα δεύτερο όχημα, εισήλθε στον προαύλιο χώρο.
Ένα από τα παλαιότερα μέλη του προσωπικού της αμερικανικής πρεσβείας δήλωσε στη Daily Mail ότι η ραγδαία πτώση της Γκιλφόιλ ήταν «πρωτοφανής».
«Δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ μια τόσο βίαιη απομάκρυνση του επικεφαλής μιας [διπλωματικής] αποστολής. Συνήθως, αυτές οι εξώσεις ή οι τερματισμοί θητείας γίνονται αθόρυβα. Σε αυτή την περίπτωση έγινε απότομα. Αλλά ήταν όντως ένα τέλος;»
«Εξέπεμπε ένα αλαζονικό και προκλητικό ύφος. Και όσο περνούσε ο καιρός, αυτό γινόταν όλο και πιο ανεξέλεγκτο», συνέχισε το στέλεχος.
Η απόλυτη ταπείνωση για την Γκιλφόιλ ήρθε όταν η νέα εκπρόσωπος Τύπου του Τραμπ, Κέιτι Ζακαράια, αποκάλυψε ότι ζητήθηκε από την πρέσβειρα να παραιτηθεί, μία ημέρα αφότου ο Τραμπ δήλωσε ότι «δεν ήταν ικανοποιημένος» με τα αρνητικά δημοσιεύματα σχετικά με τον πολυτελή τρόπο ζωής της.
Η Daily Mail ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ξεκίνησε έρευνα για καταγγελίες σχετικά με την υποτιθέμενα «τυραννική» ηγεσία της και τα πλουσιοπάροχα εταιρικά προνόμια στην πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα.
Νέα στοιχεία στο φως
Στο πλαίσιο αυτό, η εφημερίδα προέβη σε νέες αποκαλύψεις σχετικά με τα αδιαφανή προσωπικά οικονομικά στοιχεία της Γκιλφόιλ.
Στα μέσα του 2025, τη στιγμή που φέρεται να αγωνιζόταν να εξοφλήσει τεράστιες οφειλές σε πιστωτικές κάρτες American Express πριν αναλάβει τα καθήκοντα της πρέσβειρας, η Γκιλφόιλ ζήτησε από αρκετούς εύπορους Έλληνες επιχειρηματίες να καλύψουν την πληρωμή δανείου για το αυτοκίνητό της, ποσού 250.000 δολαρίων, όπως δήλωσαν στην Daily Mail τέσσερα άτομα με άμεση γνώση της υπόθεσης, προερχόμενα από την Ελλάδα και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Η Γκιλφόιλ προσέγγισε τους επιχειρηματίες ζητώντας τους να τη βοηθήσουν να εξοφλήσει το πολυτελές Mercedes G-Wagon της, ανέφεραν οι πηγές στη βρετανική εφημερίδα.
Σύμφωνα με τις πηγές, τελικά δεν έλαβε τα χρήματα που ζήτησε.
Οι εκκρεμείς οφειλές ενδέχεται να εγείρουν ανησυχίες κατά τη διαδικασία ελέγχου των υποψηφίων για θέσεις πρέσβεων. Δεν υπήρξε καμία αναφορά στο εν λόγω όχημα στα υποχρεωτικά ομοσπονδιακά έντυπα δήλωσης οικονομικών στοιχείων της Γκιλφόιλ.
Ωστόσο, ένα δάνειο για σκάφος αναφέρεται στο τμήμα των υποχρεώσεων της αναφοράς της, με ποσό που κυμαίνεται μεταξύ 100.000 και 250.000 δολαρίων. Ως πιστωτής εμφανίζεται η Azure Funding, μια εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών που ειδικεύεται στη χρηματοδότηση σκαφών και αεροσκαφών.
Η τακτική που ακολουθήθηκε για το αίτημα σχετικά με το G-Wagon θυμίζει τις αποκαλύψεις της Wall Street Journal, η οποία εξασφάλισε γραπτά μηνύματα στα οποία η Γκιλφόιλ ζητούσε από τον πρώην χρηματοδότη του Τραμπ, Έρικ Ντίτερς, να εξοφλήσει το ποσό των 100.000 δολαρίων στην American Express της, λίγο πριν από την ακρόασή της στη Γερουσία για την επικύρωση του διορισμού της, αφήνοντας παράλληλα να εννοηθεί ότι θα του παρείχε πρόσβαση στην κυβέρνηση.
Η ομάδα της Γκιλφόιλ και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα για σχολιασμό, ενώ ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε την Daily Mail στη δήλωση που έκανε ο Τραμπ τη Δευτέρα, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για την κατάσταση. Στη συνέχεια, ζήτησε την παραίτησή της.
Η έρευνα του Γραφείου του Γενικού Επιθεωρητή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ – για την οποία έκανε λόγο η Daily Mail – αναμένεται να αποκτήσει νέα δυναμική, καθώς ενδέχεται περισσότερα άτομα να αισθανθούν ότι μπορούν να μιλήσουν ανοιχτά τώρα που εκείνη αποχωρεί από τη θέση της.
Ραγδαία κατάρρευση
Η θέση της Γκιλφόιλ στην Αθήνα κατέρρευσε ραγδαία. Σύμφωνα με πληροφορίες, αξιωματούχοι της ελληνικής κυβέρνησης αρνούνταν κατηγορηματικά να πραγματοποιήσουν συναντήσεις μαζί της, λίγο πριν από την απομάκρυνσή της.
Η θεσμική δυσλειτουργία έγινε εμφανής κατά την επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα την περασμένη εβδομάδα, όταν – όπως αποκάλυψαν τέσσερα πρόσωπα που γνώριζαν την κατάσταση – απαγορεύτηκε ρητά στη Γκιλφόιλ να παρευρεθεί σε μια κρίσιμη κατ’ ιδίαν συνάντηση μεταξύ του Ρούμπιο και του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Επιπλέον, απαγορεύτηκε και στον εκπρόσωπο του Ομίλου ΑΚΤΩΡ η συμμετοχή στο επίσημο δείπνο προς τιμήν του Ρούμπιο, κατόπιν οδηγιών από ανώτερα στελέχη του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Όπως τονίζει η Daily Mail, δημοσιεύματα αποκάλυψαν ότι η Γκιλφόιλ χρησιμοποίησε τη θέση της για να προωθήσει επιθετικά επιχειρηματικά συμφέροντα, επιτρέποντας σε λομπίστα να συμμετέχει σε ιδιωτικές διπλωματικές συναντήσεις και δηλώνοντας σε καλεσμένους ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την ελληνική κυβέρνηση, αν το επέλεγαν.
Παρά τη θερμή αγκαλιά που επιφύλαξε η Γκιλφόιλ στον Ρούμπιο κατά την άφιξή του, δύο πηγές δήλωσαν στη Daily Mail ότι εκείνος κράτησε μια «εντελώς αποστασιοποιημένη στάση» απέναντί της κατά τη διάρκεια του δείπνου.
«Ήταν συνέχεια πάνω στον Ρούμπιο»
Μια άλλη πηγή ανέφερε ότι η Γκιλφόιλ έπαιξε το τελευταίο της χαρτί με τον Ρούμπιο τη στιγμή που η WSJ δημοσίευσε την είδηση για τις ύποπτες δραστηριότητές της.
«Ήταν συνεχώς πάνω του, με εμμονικό τρόπο», είπε η πηγή. «Ίσως η πιο χαρακτηριστική στιγμή ήταν οι τελευταίες της στιγμές μαζί του, όταν του έδωσε μια τεράστια, σφιχτή αγκαλιά που για όσους γνώριζαν την κατάσταση εξέπεμπε το μήνυμα: “σώστε με, σας παρακαλώ”».
Η απομόνωσή της οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις δικές της ενέργειες.
AP Photo/Mark Schiefelbein, Pool
Την άνοιξη που πέρασε, απέλυσε έναν έμπειρο Έλληνα οικονομικό σύμβουλο, ο οποίος είχε υπηρετήσει υπό αρκετούς πρέσβεις και κατείχε μεγάλο μέρος της θεσμικής μνήμης της πρεσβείας, αφήνοντας το προσωπικό εμβρόντητο.
Σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια της τελευταίας στιγμής να δείξει ότι εξακολουθεί να έχει επιρροή στην Ουάσιγκτον, η Γκιλφόιλ επέμενε στις επαφές της στην Αθήνα ότι θα πραγματοποιηθεί επίσημη κρατική επίσκεψη του Αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο.
Η ομάδα του Βανς δήλωσε στη Daily Mail ότι δεν υπάρχουν σχέδια ταξιδιού για το 2027 προς ανακοίνωση αυτή τη στιγμή. Όταν ρωτήθηκε ευθέως την περασμένη εβδομάδα για το διογκούμενο σκάνδαλο, ο Βανς χαρακτήρισε «υποθετικές» τις αναφορές περί απαίτησης πληρωμών εκ μέρους της, προσθέτοντας ωστόσο ότι δεν του άρεσε καθόλου αυτή η ιστορία.
Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι σχολίασαν με σκυθρωπό ύφος ότι η Γκιλφόιλ προσκολλάται στη θέση της απλώς επειδή δεν έχει πού αλλού να πάει.
«Κανένας στις ΗΠΑ δεν τη θέλει πίσω»
Το ραγδαία εξελισσόμενο σκάνδαλο προστίθεται σε μια μακρά λίστα περιστατικών που έχουν προκαλέσει αμηχανία και συνοδεύουν τη θητεία της Γκιλφόιλ, συμπεριλαμβανομένων ρεπορτάζ της Daily Mail που αποκάλυπταν τις απαιτήσεις της για δωρεάν δείπνα και σαμπάνια, τις αυθαίρετες απολύσεις προσωπικού, την επίσημη εσωτερική έρευνα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, καθώς και τη διαρροή γραπτών μηνυμάτων που περιέγραφαν λεπτομερώς τον επεισοδιακό χωρισμό της από τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ.
Οι Δημοκρατικοί έχουν ζητήσει τη διενέργεια ποινικών ερευνών και ερευνών δεοντολογίας, αιτήματα που θα αποκτήσουν μεγαλύτερη βαρύτητα εάν ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων ή της Γερουσίας σε λιγότερο από έναν μήνα. Η Γκίλφοϊλ δεν έχει απαντήσει άμεσα στις κατηγορίες.
Σε δήλωσή της στο X για την ανακοίνωση της παραίτησής της, η Γκιλφόιλ επέμεινε ότι οι κατηγορίες εναντίον της είναι «ψευδείς» και δεσμεύτηκε να υπερασπιστεί «σθεναρά» το όνομα και τη φήμη της, καθώς ολοκληρώνεται η θητεία της ως Πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα.
«Δεν θα επιτρέψω σε ψευδείς κατηγορίες να καθορίσουν τη δεκαετή δημόσια προσφορά μου», έγραψε η Γκιλφόιλ. «Αν και η θητεία μου ως Πρέσβειρα ενδέχεται να φτάνει στο τέλος της, η αφοσίωσή μου στον Πρόεδρο Τραμπ, στο κίνημα “America First” και στη χώρα που αγαπώ δεν θα τελειώσει ποτέ».
Οι νομικοί της σύμβουλοι επιμένουν ότι δεν έχει διαπράξει κανένα παράπτωμα, ενώ η Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα έχει εκφράσει σιωπηρά τη δημόσια στήριξή της.
Η Daily Mail επικοινώνησε με τους νομικούς της συμβούλους ζητώντας κάποιο σχόλιο. Ωστόσο, όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ένας Αμερικανός αξιωματούχος: «Κανένας στις ΗΠΑ δεν τη θέλει πίσω».
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε χθες Δευτέρα δημοσιεύματα τα οποία ανέφεραν ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να αποπέμψει την πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκιλφόιλ, η θέση της οποία έχει κλονιστεί από μια σειρά αποκαλύψεων σε βάρος της.
«Το εξετάζουμε. Δεν είμαστε ικανοποιημένοι», δήλωσε ο πρόεδρος Τραμπ όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφο στον Λευκό Οίκο για το εάν εξετάζει την απομάκρυνση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ από τη θέση της.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται ότι θα αποφασίσει σύντομα για την τύχη της πρώην μνηστής του πρωτότοκου γιου του, Ντον Τζούνιορ, σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο CNN.
Η απάντηση της Γκιλφόιλ για τα δημοσιεύματα
Υπενθυμίζεται ότι χθες, Δευτέρα, η Κίμπερλι Γκιλφόιλ έδωσε απαντήσεις, μέσω των δικηγόρων της, σχετικά με τις κατηγορίες που έχουν δει το φως το τελευταίο χρονικό διάστημα.
Στη σχετική ανακοίνωση των δικηγόρων, η Γκιλφόιλ απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί αθέμιτων οικονομικών συναλλαγών και παραβίασης των κανονισμών για τις μετακινήσεις της με ιδιωτικά αεροσκάφη.
Όπως είχε αποκαλύψει η Wall Street Journal, η Γκιλφόιλ φέρεται να ζήτησε από τον επιχειρηματία και χρηματοδότη του προέδρου Τραμπ, Έρικ Ντίτερς, να μεταφέρει 100.000 δολάρια για την εξόφληση του χρέους της στην πιστωτική της κάρτα American Express, με αντάλλαγμα να του παράσχει πρόσβαση στην αμερικανική κυβέρνηση.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση των δικηγόρων, ο Έρικ Ντίτερς είναι αυτός που της οφείλει 150.000 δολάρια για υπηρεσίες που του είχε παράσχει πριν αναλάβει διπλωματικά καθήκοντα. Παράλληλα, οι νομικοί εκπρόσωποί της προαναγγέλλουν την εξέταση νομικών ενεργειών.
Διαβεβαιώνει επίσης ότι τήρησε τους κανονισμούς του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τις μετακινήσεις της με ιδιωτικά αεροσκάφη, ενώ τονίζει πως προτεραιότητά της είναι η προώθηση της αμερικανικής ενεργειακής κυριαρχίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στις ΗΠΑ το σχέδιο του Πενταγώνου να μεταδώσει ζωντανά την εκτέλεση του Νιντάλ Μαλίκ Χασάν, ο οποίος έχει καταδικαστεί για τη δολοφονία 13 ανθρώπων σε στρατιωτική βάση του Τέξας το 2009, με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’ να επαναλαμβάνει την αντίθεσή του στη θανατική ποινή.
Ο 56χρονος πρώην ψυχίατρος του αμερικανικού στρατού πρόκειται να εκτελεστεί στις 3 Δεκεμβρίου, στη στρατιωτική βάση Φορτ Χουντ, όπου είχε ανοίξει πυρ εναντίον συναδέλφων του, τραυματίζοντας ακόμη 32 άτομα.
Η εκτέλεση έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί από εκτελεστικό απόσπασμα, ενώ ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, ανακοίνωσε την πρόθεση του Πενταγώνου να μεταδοθεί ζωντανά μέσω διαδικτύου.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Θανατικής Ποινής, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ χαρακτήρισε την εσχάτη των ποινών «απαράδεκτη», υπογραμμίζοντας ότι η προστασία της κοινωνίας και η απονομή δικαιοσύνης μπορούν να εξασφαλιστούν χωρίς την αφαίρεση ανθρώπινης ζωής.
Ο καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν, υπουργός Εξωτερικών του Βατικανού, καταδίκασε ειδικότερα τη σχεδιαζόμενη μετάδοση, τονίζοντας ότι είναι αδιανόητο να μετατρέπεται ο θάνατος σε δημόσιο θέαμα.
Ανάλογη στάση κράτησαν θρησκευτικοί ηγέτες και Ρεπουμπλικανοί βουλευτές, ενώ ο πρόεδρος της Διάσκεψης Καθολικών Επισκόπων των ΗΠΑ, Πολ Κόουκλι, χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «βάρβαρη προώθηση μιας κουλτούρας θανάτου».
Ο Ντόναλντ Τραμπ τάχθηκε υπέρ της εκτέλεσης του Χασάν, χωρίς ωστόσο να έχει αποφασίσει εάν θα επιτρέψει τη ζωντανή μετάδοσή της.
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς εξέφρασε αμφιβολίες για το αν τελικά θα υλοποιηθεί το σχέδιο, ξεκαθαρίζοντας ότι ο ίδιος δεν πρόκειται να παρακολουθήσει τη διαδικασία.
Παρέμβαση πραγματοποίησε και ο ΟΗΕ, επισημαίνοντας ότι οι δημόσιες εκτελέσεις συνιστούν σκληρή, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση, ενώ η Διεθνής Αμνηστία καταδίκασε τη χρήση εκτελεστικού αποσπάσματος.
Εφόσον πραγματοποιηθεί, θα πρόκειται για την πρώτη στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ από το 1961, με τη σχεδιαζόμενη διαδικτυακή μετάδοση να δημιουργεί πρωτοφανές προηγούμενο στην ιστορία της χώρας.
Η υπόθεση αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τη θανατική ποινή, σε μια περίοδο αυξημένης πολιτικής έντασης ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Το Reuters καταγράφει 40 περιπτώσεις ΛΟΑΤΚΙ μεταναστών οι οποίοι απελάθηκαν από τις ΗΠΑ σε αφρικανικές χώρες, οι οποίες είτε ποινικοποιούν τις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου είτε έχουν χαρακτηριστεί από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ως εχθρικές προς τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα. Το Ανώτατο Δικαστήριο επιτρέπει τη συνέχεια των απελάσεων σε τρίτες χώρες εν αναμονή της εκδίκασης της υπόθεσης.
Στο ρεπορτάζ του Reuters περιγράφεται η Ιστορία του Abdou Larifou, ενός άντρα που δέχθηκε επίθεση από έναν όχλο όταν τον είδαν να φιλάει τον άνδρα που αγαπούσε πριν δύο χρόνια. Έφυγε από την πατρίδα του, το Τόγκο της Δυτικής Αφρικής, και ζήτησε καταφύγιο στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με την αίτηση ασύλου του.
Ο Latifou πανηγύρισε τον περασμένο Νοέμβριο, όταν Αμερικανός δικαστής μετανάστευσης έκρινε ότι δεν ήταν ασφαλές να σταλεί πίσω στην πατρίδα του. «Είπα στον εαυτό μου: “Από αυτή τη μέρα, μπαίνω σε έναν κόσμο όπου είμαι ελεύθερος να ζω ως ο εαυτός μου”», δήλωσε.
Τον Ιούνιο, ωστόσο, ο Latifou επιβιβάστηκε με τη βία σε αμερικανικό αεροπλάνο απέλασης — όχι πίσω στο Τόγκο, αλλά στη Σιέρα Λεόνε, ένα έθνος όπου οι ομοφυλόφιλοι άνδρες μπορούν να καταδικαστούν σε ισόβια κάθειρξη βάσει νόμων της αποικιοκρατικής εποχής.
Η περίπτωση του Latifou είναι μία από τις 40 που κατέγραψε το Reuters, στις οποίες μετανάστες στους οποίους είχε χορηγηθεί νομική προστασία στις ΗΠΑ επειδή διώκονταν για τη ΛΟΑΤΚΙ ιδιότητά τους, απελάθηκαν σε τρίτες χώρες της Αφρικής που είτε ποινικοποιούν την ομοφυλοφιλία είτε έχουν χαρακτηριστεί από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ως εχθρικές προς τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα.
Το Reuters παρακολούθησε την τύχη και των 40 — συμπεριλαμβανομένων ατόμων από ολόκληρη την Αφρική, καθώς και από το Ιράκ, τη Τζαμάικα και τη Ρωσία — πραγματοποιώντας συνεντεύξεις με δώδεκα απελαθέντες και δικηγόρους μετανάστευσης και εξετάζοντας εκατοντάδες σελίδες νομικών εγγράφων.
Δεκαέξι παραμένουν στις χώρες στις οποίες απελάθηκαν και ορισμένοι εξακολουθούν να κρατούνται. Άλλοι δεκαέξι, όπως ο Latifou, επαναπατρίστηκαν στις χώρες καταγωγής τους παρά τη θέλησή τους. Εννέα βρίσκονται κρυμμένοι σε τρίτες τοποθεσίες. Ένας άνδρας από τη Γκάνα δεν βρίσκεται πλέον σε επαφή με τους δικηγόρους ή τους συγγενείς του, δήλωσαν οι ίδιοι.
Το να στέλνονται άνθρωποι «σε μια τρίτη χώρα όπου αντιμετωπίζουν την ίδια τη δίωξη που εμείς αναγνωρίσαμε, εξευτελίζει τα συστήματα προστασίας μας», δήλωσε η Claire Trickler-McNulty, πρώην ανώτερη Αμερικανίδα αξιωματούχος της μετανάστευσης.
Η Υπηρεσία Επιβολής Νόμου για τη Μετανάστευση και τα Τελωνεία (ICE) «δεν επιβάλλει το νόμο με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό, αυτό θα ήταν παράνομο», δήλωσε ο Chandler Rebel, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS). «Οι απομακρύνσεις σε τρίτες χώρες αποτελούν βασικό εργαλείο για τη δημόσια ασφάλεια», ισχυρίστηκε.
Οι 40 περιπτώσεις που κατέγραψε το Reuters περιλαμβάνουν απελάσεις σε τρεις χώρες που ποινικοποιούν ρητά τις ομοφυλοφιλικές σεξουαλικές πράξεις: τη Σιέρα Λεόνε, το Καμερούν και το Εσουατίνι.
Σε τρεις άλλες χώρες που δεν διαθέτουν τέτοιους νόμους — την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, τη Ισημερινή Γουινέα και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό — το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει καταγράψει κατά το παρελθόν παραβιάσεις σε βάρος ΛΟΑΤΚΙ ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των «διορθωτικών βιασμών» και των θεραπειών μετατροπής.
Η Bridget Crawford, διευθύντρια νόμου και πολιτικής στην οργάνωση Immigration Equality (Δικαιώματα στη Μετανάστευση), δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα χορηγήσει άσυλο σε ΛΟΑΤΚΙ άτομα από αυτές τις χώρες. Η οργάνωσή της βοηθά 12 άτομα από το Καμερούν και ένα άτομο από το Κονγκό να κερδίσουν άσυλο τα τελευταία χρόνια.
Αλλά περισσότεροι από τους μισούς από τους 40, συμπεριλαμβανομένου του Latifou, δεν είχαν δικαίωμα για άσυλο επειδή δεν το υπέβαλαν στις χώρες από τις οποίες διήλθαν πριν εισέλθουν παράνομα στις ΗΠΑ. Αυτό αποτελούσε λόγο αποκλεισμού βάσει περιορισμών της περιόδου Μπάιντεν, τους οποίους ομοσπονδιακό δικαστήριο ακύρωσε τον Μάιο.
Ο δικαστής στην υπόθεση του Latifou του παραχώρησε μια μικρότερου βαθμού προστασία, απαγορεύοντας στην κυβέρνηση να τον απελάσει στο Τόγκο, αλλά επιτρέποντας την απομάκρυνσή του αλλού.
Μετά την απέλαση στη Σιέρα Λεόνε
Αφού μεταφέρθηκε αεροπορικώς στη Σιέρα Λεόνε, ο Latifou δήλωσε ότι κρατήθηκε για δύο εβδομάδες σε ξενοδοχείο υπό αστυνομική επιτήρηση. Στη συνέχεια, οι φρουροί τον έβαλαν σε πτήση επιστροφής στο Τόγκο. Έφτασε με λίγα ρούχα και 100 δολάρια στο όνομά του.
Ταξίδεψε στο χωριό του για να δει τη μητέρα του, αλλά ένας συγγενής τον προειδοποίησε σύντομα ότι δεν ήταν ασφαλής και τον βοήθησε να διασχίσει τα σύνορα προς το Μπενίν. Συνέχισε προς την Ακτή Ελεφαντοστού, όπου ζει με έναν φίλο και εργάζεται ως φύλακας ασφαλείας.
Πολλοί από τους απελαθέντες που μίλησαν στο Reuters δήλωσαν ότι κατέληξαν οπουδήποτε υπήρχε κάποιος να τους δεχτεί.
Μια αμφισεξουαλική γυναίκα από τη Γκάνα απελάθηκε στο Καμερούν τον Ιανουάριο και παρέμεινε εκεί για επτά μήνες. Μη μπορώντας να μιλήσει γαλλικά (τη βασική τοπική γλώσσα) και φοβούμενη για την ασφάλειά της αν επέστρεφε στη Γκάνα, πήγε να ζήσει με έναν συγγενή στη βόρεια Νιγηρία, όπου οι ποινές για ομοφυλοφιλικές σεξουαλικές πράξεις μπορούν να περιλαμβάνουν μαστίγωμα ή θάνατο δια λιθοβολισμού. Τις περισσότερες μέρες δεν βγαίνει από το σπίτι, δήλωσε η ίδια.
Ένας γκέι άνδρας από τη Γκάνα — που απελάθηκε στη Σιέρα Λεόνε και στη συνέχεια επαναπατρίστηκε βίαια — έχει περάσει τέσσερις μήνες κρυμμένος στα δάση του γειτονικού Τόγκο. Επιβιώνει με μικρά χρηματικά ποσά που του στέλνει η μητέρα του, όπως είπε. Τις περισσότερες νύχτες κοιμάται σε μια κουβέρτα στο έδαφος, ενώ καταφεύγει σε ένα εγκαταλελειμμένο, μισοτελειωμένο σπίτι όταν βρέχει.
Ένας 44χρονος άνδρας από τη Μαυριτανία που ζούσε στις ΗΠΑ για περισσότερο από μια δεκαετία συνελήφθη από την ICE τον Ιανουάριο και μεταφέρθηκε αεροπορικώς στο Εσουατίνι, ένα μικρό βασίλειο της νότιας Αφρικής για το οποίο δεν είχε ακούσει ποτέ.
Πέρασε ενάμιση μήνα σε μια φυλακή γεμάτη κουνούπια χωρίς ζεστό νερό, δήλωσε σε συνέντευξή του.
Τελικά συμφώνησε να μεταφερθεί αεροπορικώς πίσω στη Μαυριτανία και στη συνέχεια διέφυγε από τα σύνορα προς τη Σενεγάλη, όπου η κυβέρνηση διπλασίασε πρόσφατα τη μέγιστη ποινή για τις ομοφυλοφιλικές σεξουαλικές πράξεις.
Τώρα διαμένει με συγγενείς σε μια απομακρυσμένη πόλη και προσπαθεί να μάθει αν κάποια χώρα στην Ευρώπη ή την Ασία θα μπορούσε να τον δεχτεί.
Έφυγε από την ζωή σε ηλικία 102 ετών η ηθοποιός Εύα Μαρί Σεντ, έχοντας καταγράψει εμβληματικές εμφανίσεις σε ταινίες του Ελία Καζάν και του Άλφρεντ Χίτσκοκ.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπό της η Αμερικανίδα πέθανε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου στο σπίτι της στο Λος Άντζελες, από φυσικά αίτια, ενώ μαζί της ήταν η οικογένειά της και οι αγαπημένοι της άνθρωποι.
Η Σεντ έκανε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο το 1954 στο «Το λιμάνι της αγωνίας» (On the Waterfront) του Ελία Καζάν, έχοντας στο πλευρό της τον Μάρλον Μπράντο, με την ερμηνεία της ως Έντι Ντόιλ να της χαρίζει το Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου, σε μία από τις πιο εντυπωσιακές κινηματογραφικές πρεμιέρες στην ιστορία του θεσμού.
Eva Marie Saint accepts the “Legacy Series Spotlight” award at the Crystal Lucy Awards on Tuesday June 1, 2010, in Los Angeles. (AP Photo/Matt Sayles)
Πέντε χρόνια αργότερα, το 1959, συνεργάστηκε με τον Άλφρεντ Χίτσκοκ στο «Στη σκιά των τεσσάρων γιγάντων» (North by Northwest), όπου υποδύθηκε την Εύα Κένταλ, τη μυστηριώδη γυναίκα που μπλέκεται στην περιπέτεια του ήρωα του Κάρι Γκραντ. Η ταινία εξελίχθηκε σε ένα από τα διασημότερα θρίλερ του Χίτσκοκ.
Παράλληλα η Σεντ είχε ήδη σημαντική παρουσία στο Μπρόντγουεϊ και στην τηλεόραση, ενώ συνέχισε να εργάζεται επί δεκαετίες στη σκηνή και τη μικρή οθόνη και το 1990 κέρδισε το Έμι για την τηλεοπτική παραγωγή People Like Us, έπειτα από πέντε υποψηφιότητες.
Γεννημένη στις 4 Ιουλίου 1924 στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ, μεγάλωσε σε οικογένεια Κουάκερων και αρχικά προοριζόταν να γίνει δασκάλα., μάλιστα σπούδασε στο Bowling Green State University και στη συνέχεια στράφηκε στην υποκριτική, ακολουθώντας την εκπαίδευση του Actors Studio.
Η Εύα Μαρί Σεντ είχε καταφέρει να κρατήσει ισορροπία ανάμεσα στην καριέρα και την οικογενειακή της ζωή, περιορίζοντας κατά περιόδους τις κινηματογραφικές εμφανίσεις της.
Η ίδια τιμήθηκε με δύο αστέρια στη Λεωφόρο της Δόξας του Χόλιγουντ, ένα για την κινηματογραφική και ένα για την τηλεοπτική της καριέρα.
Μπορεί να θυμίζει σενάριο ταινίας επιστημονικής φαντασίας, αλλά είναι αλήθεια. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν την εγκατάσταση πυρηνικού αντιδραστήρα στη Σελήνη έως το 2030. Και από κοινού, Κίνα και Ρωσία εργάζονται για την κατασκευή ενός αντίστοιχου συστήματος με ορίζοντα το 2036.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των New York Times, στα τέλη Αυγούστου, η NASA ζήτησε από εργολάβους να προετοιμαστούν για την κατασκευή ενός πυρηνικού αντιδραστήρα, ικανού να αντέξει το διαστημικό ταξίδι και να λειτουργεί χωρίς συντήρηση κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης. Η NASA βιάζεται να προλάβει τη Ρωσία και την Κίνα, που έχουν χρονοδιάγραμμα να κάνουν το ίδιο το 2036.
Διαστημικός πυρηνικός ανταγωνισμός
Η εγκατάσταση πυρηνικών αντιδραστήρων στη Σελήνη είναι μέρος μόνο της κούρσας για την εξερεύνηση του Διαστήματος, καθώς ΗΠΑ και Κίνα επιδιώκουν να ιδρύσουν πρώτες βάσεις στον δορυφόρο της Γης. Στόχος, η αναζήτηση φυσικών πόρων, που θα επιτρέψουν την επιτυχία του πυρηνικού εγχειρήματος.
Ένα πυρηνικό ατύχημα στη Σελήνη είναι πιθανότερο από ό,τι στη Γη
Αυτό που δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν τους οι χώρες αυτές είναι οι κίνδυνοι από τη δημιουργία πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Σελήνη. Κορυφαίοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι κυβερνήσεις κινούνται υπερβολικά γρήγορα. Και μάλιστα σε μια εποχή διαστημικής εξερεύνησης που έχει σημαδευτεί από ορισμένες αξιοσημείωτες καταστροφές. Όπως για παράδειγμα, το γεγονός ότι τα τελευταία έξι χρόνια, πολλοί κινεζικοί, αμερικανικοί και ρωσικοί πύραυλοι απέτυχαν και εξερράγησαν. Επίσης, ρωσικό σκάφος προσεδάφισης συνετρίβη στη Σελήνη. Και βεβαίως, διαστημικά συντρίμμια πέφτουν τακτικά στη Γη.
Η πτώση συντριμμιών πυρηνικού αντιδραστήρα θα μπορούσε να διασπείρει ραδιενεργό υλικό –είχε συμβεί στον Καναδά το 1970. Μια έκρηξη ή μια τήξη του πυρήνα στην επιφάνεια της Σελήνης θα ενείχε τον κίνδυνο να μετατραπούν ολόκληρες περιοχές σε ζώνες απαγορευμένης πρόσβασης.
Σύμφωνα με τον Έντουιν Λάιμαν, διευθυντή του Τμήματος Ασφάλειας Πυρηνικής Ενέργειας στην Ένωση Ανησυχούντων Επιστημόνων (Union of Concerned Scientists), «uα υπάρχει πάντα ένας αγώνας δρόμου για το Διάστημα. Αν προσθέσουμε την πυρηνική ενέργεια σε αυτό το μείγμα, η κατάσταση θα μπορούσε να λάβει μια δυνητικά πιο επικίνδυνη τροπή».
Η ρωσο-κινεζική συνεργασία για τη Σελήνη
Ρωσία και Κίνα έχουν συνάψει συμφωνία για συνεργασία και στο Διάστημα. Και σύμφωνα με τους NYT, η πυρηνική ενέργεια φαίνεται να είναι ο μόνος βασικός τομέας που η Κίνα έχει αναθέσει στον εταίρο της στο πρόγραμμα για τη Σελήνη. Καμία χώρα δεν διαθέτει μεγαλύτερη εμπειρία από τη Ρωσία σε αυτόν τον τομέα.
Η χώρα έθεσε σε τροχιά περισσότερους από 30 αντιδραστήρες —κυρίως κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, ενσωματωμένους σε δορυφόρους της εποχής του Ψυχρού Πολέμου— και κατέχει ηγετική θέση στην πολιτική πυρηνική ενέργεια. Η Ρωσία ελέγχει το μεγαλύτερο απόθεμα αυτού που θεωρείται το ασφαλέστερο πυρηνικό καύσιμο για διαστημικές αποστολές. Το εν λόγω καύσιμο —ουράνιο που δεν είναι υψηλά εμπλουτισμένο— βρίσκεται σε έλλειψη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η Ρωσία δεν έχει ουσιαστικά κανέναν ανταγωνιστή στον τομέα της διαστημικής πυρηνικής ενέργειας», δήλωσε στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS ο Μιχαήλ Κοβαλτσούκ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ. Το Ινστιτούτο Κουρτσάτοφ συμμετέχει στον σχεδιασμό αντιδραστήρα για τη Σελήνη.
Η NASA είχε θέσει σε λειτουργία έναν αντιδραστήρα το 1965. Τον απενεργοποίησε έπειτα από άσχετη με αυτόν βλάβη του διαστημικού σκάφους. Έκτοτε, οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει περισσότερα από 20 δισεκατομμύρια δολάρια σε προγράμματα διαστημικής πυρηνικής τεχνολογίας. Αλλά ποτέ δεν εγκατέστησαν άλλον αντιδραστήρα.
Ο αγώνας δρόμου για την απόκτηση αντιδραστήρα στη Σελήνη αποτελεί και στοιχείο επίδειξης ισχύος για ηγέτες όπως οι Τραμπ, Πούτιν και Σι.
Η πυρηνική ενέργεια είναι απαραίτητη στη Σελήνη
Η κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων στη Σελήνη, σύμφωνα με τη NASA και το Ινστιτούτο Κουρτσάτοφ, είναι ιδανικοί για μελλοντικές μόνιμες βάσεις εκεί. Μπορούν να κατασκευαστούν σε μικρό μέγεθος και να λειτουργήσουν με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.
Μια διευρυμένη σεληνιακή βάση θα απαιτούσε πολύ περισσότερη ενέργεια από αυτή που μπορούν να παράγουν τα ηλιακά συστήματα, που μπορούν να φορτίσουν τα ρόβερ που κινούνται στον πλανήτη. Οποιοδήποτε σύστημα παροχής ενέργειας κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης θα έπρεπε να αντέχει σε διακυμάνσεις θερμοκρασίας που κυμαίνονται από τους 130 έως τους -334 βαθμούς Φαρενάιτ.
Στον Άρη με πυρηνικό καύσιμο
Προ το παρόν, η NASA σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει πυρηνική ενέργεια για την προώθηση διαστημικού σκάφους προς τον Άρη τον Δεκέμβριο του 2028. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που δεν έχει επιχειρηθεί ποτέ στο παρελθόν.
Παράλληλα, το Πεντάγωνο προτίθεται να αναπτύξει τους δικούς του διαστημικούς αντιδραστήρες για εγκατάσταση σε τροχιά και στη Σελήνη, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, οι προγραμματισμένες ημερομηνίες έχουν μετατεθεί επανειλημμένα και ελάχιστοι ειδικοί πιστεύουν ότι οι εμπλεκόμενες χώρες θα τηρήσουν τα χρονοδιαγράμματα.
Κανείς δεν διαθέτει δοκιμασμένο σκάφος προσεδάφισης ικανό να μεταφέρει και να αποθέσει με ασφάλεια βαριά —και ενδεχομένως ραδιενεργά— υλικά στο ανώμαλο σεληνιακό έδαφος. Κανείς δεν έχει εγκαταστήσει ποτέ αντιδραστήρα σε περιβάλλον χαμηλής βαρύτητας.
Επίσης, σεληνιακές βάσεις δεν έχουν κατασκευαστεί ακόμη, και οι ενεργειακές τους ανάγκες παραμένουν άγνωστες. Γι’ αυτόν τον λόγο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα σχέδια των αντιδραστήρων ενδέχεται να τροποποιηθούν εν μέρει ή και εξ ολοκλήρου.
Πυρηνική έκρηξη – φωτογραφία αρχείου
Σημαντικοί κίνδυνοι
ΗΠΑ και Ρωσία δηλώνουν ότι οι αντιδραστήρες τους θα παραμένουν ανενεργοί μέχρι την άφιξή τους στη Σελήνη. Αυτό θα περιόριζε τον κίνδυνο. Οι πυρηνικοί μηχανικοί υποστηρίζουν ότι το «ψυχρό» καύσιμο ουρανίου ενέχει ελάχιστο κίνδυνο ραδιενέργειας, ακόμη και στην περίπτωση που πέσει στη Γη.
Τι θα γίνει όμως κατά τη διάρκεια της ελεγχόμενης έκρηξης που συνοδεύει την εκτόξευση ενός πυραύλου;
Ο Λίοπολντ Σάμερερ, επικεφαλής ομάδας εργασίας του ΟΗΕ για την πυρηνική ενέργεια στο Διάστημα, εξηγεί: «Εκείνη ακριβώς τη στιγμή εντοπίζεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Έχουμε καταγράψει πολλές αποτυχίες κατά την εκτόξευση, επομένως διαθέτουμε άφθονα δεδομένα σχετικά με το τι μπορεί να πάει στραβά».
Μπορεί, π.χ., ένας αντιδραστήρας πέσει στον ωκεανό. Το νερό επιβραδύνει τα νετρόνια, αυξάνοντας την πιθανότητα διάσπασης των ατόμων. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα οδηγώντας τον αντιδραστήρα σε κρίσιμη κατάσταση —δηλαδή να πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση διάσπασης ατόμων που απελευθερώνει ραδιενέργεια.
Κι αν πρέπει ο αντιδραστήρας να φύγει από τη Σελήνη;
Ένας άλλος κίνδυνος αφορά μια δυσλειτουργία που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επιστροφή του αντιδραστήρα στη Γη μετά τη λειτουργία του. Το 1978, η ανεξέλεγκτη επανείσοδος στην ατμόσφαιρα ενός ρωσικού δορυφόρου με πυρηνική ενέργεια, του Kosmos 954, είχε ως αποτέλεσμα τη διασπορά ραδιενεργού υλικού σε έκταση σχεδόν 48.000 τετραγωνικών μιλίων στον βορρά του Καναδά. Μετά από περίπου έναν χρόνο εργασιών καθαρισμού, ανακτήθηκε μόλις το 0,1% της πηγής ενέργειας του δορυφόρου.
Στις ΗΠΑ, κάθε διαστημικός αντιδραστήρας προβλέπεται να αξιολογείται από ειδικούς επτά διαφορετικών υπηρεσιών. Ωστόσο, είναι αδύνατο να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ατυχήματος.
Σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή Πυρηνικής Επιστήμης και Μηχανικής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT), Ρ. Σκοτ Κεμπ, λέει στους ΝΥΤ: «Ο ορισμός του ατυχήματος είναι ότι τα πράγματα δεν εξελίσσονται σύμφωνα με το σχέδιο». Και πρόσθεσε ότι η πιθανότητα ατυχημάτων είναι μεγαλύτερη στη Σελήνη.
Στη Γη, οι αντιδραστήρες είναι θωρακισμένοι μέσα σε ειδικές κατασκευές περιορισμού, η ανέγερση των οποίων στη Σελήνη θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρή και τεχνικά δύσκολη. Η NASA έχει δηλώσει ότι ο αντιδραστήρας της θα διαθέτει θωράκιση, αν και δεν έχει διευκρινιστεί με ποιον τρόπο.
Ελλείψει επαρκούς θωράκισης, ακόμη και μικρότερα ατυχήματα θα προκαλούσαν πολύ μεγαλύτερη διασπορά ραδιενεργών καταλοίπων, είπε ο Δρ Κεμπ. Στη Σελήνη δεν πνέουν άνεμοι, ωστόσο, λόγω της χαμηλότερης βαρύτητας, τα συντρίμμια μπορούν να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις μετά από μια έκρηξη.
Στη Γη, όταν ένας αντιδραστήρας φτάνει στο τέλος της λειτουργίας του, η διαδικασία παροπλισμού είναι περίπλοκη, απαιτεί προσεκτικούς χειρισμούς και διαρκεί χρόνια. Στη Σελήνη, τόσο η NASA όσο και οι ρωσικές υπηρεσίες δηλώνουν ότι απλώς θα άφηναν πίσω τους το ραδιενεργό υλικό…
Η πρόκληση των καυσίμων
Σε όλα τα τεχνικά έγγραφα και τα έγγραφα προμηθειών της, η NASA αναφέρει ότι θα χρησιμοποιούσε πυρηνικό καύσιμο το οποίο δεν είναι υψηλά εμπλουτισμένο και θεωρείται το ασφαλέστερο για προηγμένους αντιδραστήρες.
Ωστόσο, οι γεωπολιτικές συνθήκες και τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα ενδέχεται να περιπλέξουν την κατάσταση. Ο τελευταίος διαστημικός αντιδραστήρας που δοκίμασε η NASA, το 2018, χρησιμοποιούσε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, το οποίο είναι ελαφρύτερο και φθηνότερο στη μεταφορά (εκτόξευση) σε σχέση με άλλα καύσιμα.
Τώρα, η NASA επιθυμεί να χρησιμοποιήσει ένα καύσιμο γνωστό ως ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού υψηλής καθαρότητας (HALEU), το οποίο βρίσκεται σε έλλειψη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός, αλλά οι ΗΠΑ έχουν απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικού ουρανίου από το 2024 λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Και η αμερικανική κυβέρνηση δυσκολεύεται να παραγάγει επαρκή ποσότητα καυσίμου.
Η ρωσο-κινεζική συμμαχία δεν έχει αποκαλύψει τι είδους καύσιμο θα χρησιμοποιηθεί. Οι παλαιότεροι ρωσικοί διαστημικοί αντιδραστήρες χρησιμοποιούσαν καύσιμο υψηλού εμπλουτισμού.
Επίσης, τουλάχιστον μία εταιρεία που ενδέχεται να υποβάλει προσφορά για το συμβόλαιο της NASA σχετικά με τον σεληνιακό αντιδραστήρα, η Space Nuclear Power Corporation, αναπτύσσει αντιδραστήρα που χρησιμοποιεί ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού.
Το αμερικανικό διαστημικό πρόγραμμα θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη σε εταιρείες που κατασκευάζουν μικρο-αντιδραστήρες, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος έως και 10 μεγαβάτ. Αυτοί οι δαπανηροί αντιδραστήρες είναι πολύ μικροί για να καλύψουν τις ενεργειακές ανάγκες κέντρων δεδομένων, έχουν όμως βρει τη δική τους αγορά σε διαστημικές και στρατιωτικές εφαρμογές.
Μικρο-αντιδραστήρες στη Σελήνη
Οι μικρο-αντιδραστήρες ενδέχεται τελικά να καταλήξουν στη Σελήνη, ωστόσο κανένας τους δεν έχει ακόμη αποδειχθεί λειτουργικός και έτοιμος για χρήση. Θεμελιώδη ζητήματα ασφάλειας —όπως η αποβολή της θερμότητας, η θωράκιση του αντιδραστήρα και η διατήρηση της δομικής ακεραιότητας— δεν έχουν επιλυθεί πλήρως για τους διαστημικούς αντιδραστήρες, οι οποίοι πρέπει να είναι συμπαγείς και ελαφρείς.
«Είναι απολύτως εφικτή η εγκατάσταση ενός αντιδραστήρα στη Σελήνη», δήλωσε η Κέιτι Χαφ, επικεφαλής του τμήματος Πυρηνικής Μηχανικής και Μηχανικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin-Madison. Ωστόσο, όπως επισήμανε, όσο μεγαλύτερες είναι οι ενεργειακές απαιτήσεις, τόσο πιο δύσκολη καθίσταται η κατασκευή των αντιδραστήρων.
«Θέλω να δω μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία στο Διάστημα», δήλωσε. «Εκεί είναι που η συνεργατική επιστημονική δράση έχει υπερβεί τις συγκρούσεις της διεθνούς πολιτικής σκηνής».
