Πάρκινσον και φυτοφάρμακα: Η ανησυχητική περίπτωση της Κοιλάδας του Ρίο Γκράντε
Τετάρτη, 10/06/2026 - 20:41Πάρκινσον, η ανίατη νευρολογική διαταραχή που παρουσιάζει τον υψηλότερο ρυθμό αύξησης της συχνότητάς της παγκοσμίως. Έρευνες δείχνουν ότι πάνω από το 80% των νοσήσεων δεν έχουν γενετική προέλευση και πιθανότατα οφείλονται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες. Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι τα άτομα που εκτίθενται σε φυτοφάρμακαδιατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθούν από τη νόσο. Η νευρολογική πάθηση έχει συνδεθεί με τα φυτοφάρμακα και άλλες περιβαλλοντικές τοξίνες εδώ και τουλάχιστον 30 χρόνια.
Δημοσίευμα της El Pais, φέρνει το ζήτημα στο προσκήνιο με το παράδειγμα της Κοιλάδας του Ρίο Γκράντε στο Τέξας. Η Κέλσι Μπέικερ, νευροεπιστήμονας που μετακόμισε στην Κοιλάδα το 2018, με την πρόθεση να συνεχίσει την έρευνά της σχετικά με το εγκεφαλικό επεισόδιο και τις κακώσεις του νωτιαίου μυελού, εντυπωσιάστηκε, καθώς εξέταζε τα τοπικά ιατρικά αρχεία, από τον αριθμό των ατόμων που έπασχαν από τη νόσο του Πάρκινσον. Με εκπαίδευση στη βιοϊατρική μηχανική, η Μπέικερ άρχισε να μελετά προσεκτικά τους χάρτες της Κοιλάδας για να διαπιστώσει πως πολλά σπίτια και σχολεία ήταν περικυκλωμένα από όλες τις πλευρές από καλλιέργειες, κάτι που δεν είχε δει σε αγροτικές περιοχές σε άλλα μέρη της χώρας όπου είχε ζήσει.
Μια πρόσφατη ανάλυση της Αμερικανικής Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA) σχετικά με το παρακουάτ, ένα ζιζανιοκτόνο που συνδέεται στενά με τη νόσο του Πάρκινσον, έδειξε ότι η ουσία αυτή μπορεί να μεταφερθεί τόσο μακριά μέσω της ατμόσφαιρας, ώστε οποιοσδήποτε βρίσκεται σε ακτίνα 20 τετραγωνικών μιλίων από το σημείο εφαρμογής της να εκτίθεται σε επικίνδυνα επίπεδα. Αν και το παρακουάτ έχει απαγορευτεί, καταργηθεί σταδιακά ή αποσυρθεί σε τουλάχιστον 74 χώρες, η χρήση του έχει αυξηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, εν μέρει επειδή πολλά ζιζάνια παρουσιάζουν ανοχή σε άλλα ζιζανιοκτόνα.
Η χρήση του παρακουάτ απαγορεύτηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2007, καθώς αξιολογήθηκε ως εξαιρετικά επικίνδυνο τόσο για το περιβάλλον όσο και για την υγεία των καλλιεργητών.
«Θα είχα επιλέξει το μέρος όπου ζω αν ήξερα όσα ξέρω τώρα; Πιθανότατα όχι», δήλωσε η Μπέικερ στο Public Health Watch.
Είναι σχεδόν αδύνατο να υπολογιστεί πόσοι από τους 1,4 εκατομμύρια κατοίκους της Κοιλάδας πάσχουν από τη νόσο του Πάρκινσον. Το 2 έως 3% των εγγεγραμμένων στα προγράμματα Medicare και Medicaid στην περιοχή πάσχουν από τη νόσο, αλλά τα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνουν τον ένα στους τέσσερις κατοίκους της Κοιλάδας που είναι κάτω των 65 ετών και δεν διαθέτουν καμία ασφάλιση υγείας. Επίσης, στη στατιστική δεν συμπεριλαμβάνονται οι ουκ ολίγοι εργαζόμενοι χωρίς χαρτιά της περιοχής, οι οποίοι δεν δικαιούνται κρατικές ή ομοσπονδιακές παροχές υγείας.
Το 2022, η Μπέικερ αποφάσισε να απαντήσει σε ένα ερώτημα που έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κοιλάδα: Μήπως ο εγκέφαλος και το σώμα των ασθενών με νόσο του Πάρκινσον που έχουν εκτεθεί σε φυτοφάρμακα παρουσιάζουν διαφορές σε σχέση με τον εγκέφαλο και το σώμα όσων δεν έχουν εκτεθεί;
Αυτό που ανακάλυψε η Μπέικερ σε εκείνη τη μικρή προκαταρκτική μελέτη την ώθησε να ξεκινήσει μια μεγαλύτερη έρευνα. Όχι μόνο η απεικόνιση έδειξε περισσότερες ανωμαλίες στους εγκεφάλους όσων είχαν μεγαλύτερη έκθεση σε φυτοφάρμακα, αλλά υπήρχαν επίσης μεγαλύτερες διαφορές στον τρόπο με τον οποίο «επικοινωνούσαν» ο εγκέφαλός τους και το σώμα τους.
Ο Δρ Ρέι Ντόρσι, διευθυντής του Κέντρου για τον Εγκέφαλο και το Περιβάλλον στο Ινστιτούτο Υγείας και Έρευνας Atria στη Νέα Υόρκη και συγγραφέας του βιβλίου «The Parkinson’s Plan», μαζί με τον Δρ Μάικλ Όκουν, εθνικό ιατρικό σύμβουλο του Ιδρύματος Πάρκινσον.
Στο βιβλίο τους υποστηρίζουν ότι η νόσος του Πάρκινσον είναι μια ασθένεια που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον άνθρωπο, η οποία προκαλείται από εκθέσεις στις οποίες η κοινωνία μπορεί να λάβει μέτρα για να τις ανατρέψει.
Ο Ντόρσι συγκρίνει την έρευνα που συνδέει τη νόσο του Πάρκινσον με περιβαλλοντικές τοξίνες με την πρώιμη έρευνα που συνδέει το κάπνισμα με τον καρκίνο:
Τα επιστημονικά στοιχεία που συνδέουν το ένα με το άλλο είναι τόσο ισχυρά, είπε, που πρέπει να ληφθούν μέτρα. «Είναι μια αποτρέψιμη, περιττή ταλαιπωρία», δήλωσε ο Ντόρσι στο Public Health Watch.
«Οι άνθρωποι στερούνται τη δυνατότητα να περάσουν χρόνο με τα εγγόνια και τα παιδιά τους λόγω της έκθεσής τους σε ορισμένες χημικές ουσίες στα τρόφιμα, το νερό και τον αέρα μας, οι οποίες συμβάλλουν στην εμφάνιση της νόσου».
Επισημαίνεται ότι αν και η Ε.Ε. έχει απαγορεύσει το ζιζανιοκτόνο παρακουάτ, πρόσφατες μελέτες προειδοποιούν πως, ενώ επί μέρους ουσίες έχουν απαγορευθεί στη βάση της επικινδυνότητάς τους, οι επιπτώσεις που έχουν φυτοφάρμακα όχι μεμονωμένα, αλλά σε συνδυασμό, δεν έχει ληφθεί υπόψιν για τη διαμόρφωση των κανονισμών.
